LEKAD: "Hazır sularda devlet denetimi yok"

Ülkemizde olduğu gibi bölgemizdede son yıllarda artan hazır su kullanımının artması sivil toplum örgütü olarak bizleri birtakım araştırmalar yapmaya zorlamış ve konuyu irdelememize sebep vermiştir.

Belediyeler tarafından halka sağlanan içme ve kullanma sularının kullanılabilir ,tüketilebilir olması belediyelerin sorumluluk alanına girerken Piyasada bu amaçla satılan hazır içme sularının içilebilir ve sağlığa uygunluk parametreleri ilgili bakanlıklar tarafından kontrol edilmesini gerektiriken ne yazık ki hazır içme suları üzerinde devlet otoritesi tarafından denetlendiğine dair herhangi bir ibareye rastlanmamaktadır.Halbuki

Suların etiketinde; suyun adı, cinsi, imal edildiği yerin adresi, Bakanlıkça verilen iznin tarih ve sayısı, Bakanlığın uygun gördüğü uyarılar, ayırma işlemi gibi Bakanlığın izni ile suya uygulanan işlemler ve suyun sahip olduğu parametreler yer alması gerekir.

İmal ve son kullanma tarihi ile parti ve seri numarası etiket üzerine yazılabileceği gibi kap veya kapak üzerine görünür bir şekilde yazılır. Kaynak sularının ticari tanımlaması, kaynağın ismini veya kaynağın bulunduğu yerin ismini yansıtmıyorsa, kaynağın ismi veya kaynağın bulunduğu yerin ismi, bu ticari tanımlama için kullanılan puntonun bir buçuk kat büyüklüğünde puntoyla yazılır. Suyun cinsi, adının hemen altında okunabilecek şekilde yazılır ve bu yazı sembollerle kapatılamaz. Etiket üzerinde yer alması gerekli görülen bilgiler, fırınlanmış veya kabartma veya baskı şeklinde olabileceği gibi kağıt etiket şeklinde de olabilir.

Kağıt etiketin, suyun tüketiciye ulaşıncaya kadar ambalaj üzerinde kalmasını sağlayıcı, bozulmasını ve düşmesini önleyici her türlü tedbir işletmeci tarafından alınır. Suyun adı mutlaka kapak üzerine de yazılır.

Kap, kapak ve etiketlerde tüketiciyi yanıltıcı bilgi ve sembollere yer verilemez. Tüketicinin yanıltılması ve aldatılmasını önlemek, ürün güvenliğini sağlamak için; işleticilerce polikarbonat damacana gibi kaplarda, kap ve kapak üzerine gelecek ve hava ve su sızdırmayacak şekilde shiring uygulanır. Shiring üzerine okunacak şekilde suyun adı ve cinsi yazılır.

Ozonla zenginleştirilmiş hava kullanımı ile işleme tabi tutulmuş kaynak sularının kontrol izlemesine ozon, bromat ve bromoform da dahil edilir ve işlem sonucundaki kalıntılar için maksimum limit değeri ozon için 50 µg/L, bromat için 3.0 µg/L, ve bromoform için ise 1.0 µg/L yazılır.

Halkın her gün tükettiği hazır suyun vatandaşlar üzerinde yaratabileceği sağlık boyutu dikkate alınarak yerel yönetimlerde belediyelerin düzenli tahlillerini Ülkemizdekde Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığının piyasada satılan hazır suların kontrolunu düzen ve ciddiyet içerisinde ele alarak konu üzerinde daha hassas durarak sonucunda büyük bir sağlık zaafiyeti ve ekonomik kayıp olarak gördüğümüz bu sorunun çözümünde etkin rol oynamalarını istiyoruz.

Yapılacak düzenli tahlillerle suyu içilebilir olan beldelerde halk aydınlalıtılarak büyük bir ekonomik israf olarak gördüğümüz devlet tarafından kontrol edildiğini dahi bilmediğimiz hazır içme suyu tüketiminin önüne geçilebilir çeşmelerimizden akan suyun kullanımı sağlanabilir veya bakanlığın etkin kontrolunun sağlanması ile tercih hakkı vatandaşa bırakılabilir.

Aşağıdaki hesap bu konudaki israfın büyüklüğü açısından yol göstermesi açısından önemlidir.

Yalnızca Lefke bölgesi ile ilgili yaptığımız bu araştırma tüm ülkemiz sınırları içerisinde ele alınırsa hem sağlık yönünden hemde ekonomik yönden olan kaybımız daha net anlaşılabilecektir.

İŞTE HESAP:

Bölgede satılan hazır içme suyu ekonomik tutarı:
Bölgede 9 firma bu konuda hazır su satışı yapmaktadır
Yaklaşık 20 lt'lik şişeler halinde günlük ortalama 2000 şişe satılmaktadır.
Her bir şişenin satış değeri 3.5 YTL
Günlük ortalama bölge insanından hazır içme suyu ile ilgili toplanan meblağ:2000 şişe *3.5ytl:7000ytl
1 Ayda 30 *7000=210 000 ytl
1.5 ve 0.5 lt olarak haftada 1500 kasa satılmaktadır.
1500 kasa 1.5 lt'lik hazır su
Kasası 7.5 ytl
Satılan miktar:haftada 1500 kasa(ort)
Haftalık kazanç :11250
Aylık kazanç:45 000 ytl

Genel Toplam:255 000 YTL

TAHLİL SONUÇLARINI DAHİ BİLMEDİĞİMİZ HAZIR SULARI TÜKETMEK NE DERECE SAĞLIKLI ,BÖYLE BİR EKONOMİK İSRAF NEDERECE KABUL EDİLEBİLİR.

Bu 2000 şişenin 2000 kişinin evine girdiğini farzedersek 2000 hanenin belediye veya muhtarlıklara ödediği aylık içme ve kullanma suyu ile ilgili faturada aylık su gideri 15 tona kadar 14 YTL olarak ücretlendirilmektedir.

2000 hane * 14 ytl(min.) =28 000 YTL hem içme hemde kullanma suyu olarak ödediğimiz meblağ diğer bir deyişle (2000 HANE *15 ton=30 000 ton) içme ve kullanma suyu için 28 000YTL öderken ,yalnızca 1200 ton içme suyu için 255 000 YTL ödüyoruz.

Halbuki diğer taraftan yalnızca içme suyu olarak hazır suya bölge olarak ayda 255 000 YTL veriyoruz.

Tüm bunların ışığında konunun süratle gündeme alınması ve devletin asli görevi olan vatandaşını koruma görevini üstlenmesi gerekmektedir.

Hakan Oran
Başkan
Lefke ve Çevre Köyleri Dayanışma ve Kalkındırma Derneği(LEKAD)