Uzmanlardan tüm topluma engelli çocuklar için uyarı: "Kullandığınız kelimelere dikkat edin"

Kıbrıs Postası – Cansu Yarışan

Uzman Adlî Psikolog Hazar Çoli ve Uzman Adlî ve Klinik Psikolog Ebru Çorbacı, engelli çocukların yaşadıkları zorluklara dikkat çekerek, engelli çocukların 3-4 yaşlarında farklı olduklarını algılamaya başladıklarını ve 20'li yaşlara kadar bu engeli anlamaya, kavramaya ve kabullenmeye çalıştıklarını söyledi.

Bu sürecin çocuk ve aile için zorlu bir süreç olduğunu ve psikolojik anlamda olumsuz etkiler bırakabileceğini ifade eden uzmanlar, çocukların durumu algılamaya başladıkları zaman verdikleri ilk tepkinin öfke olduğuna dikkat çekti.

Engelli bireyin yaşadığı ailenin davranış tarzının çocuğun psikolojisini derinden etkilediğini kaydeden uzmanlar; şok, inkâr, aşırı üzüntü, aşırı kızgınlık, suçluluk gibi psikolojik sıkıntılarla karşılaşan ailelerin uzman yardımı almaktan çekinmemesi gerektiğini ifade etti.

Kıbrıs Postası'na konuşan Uzman Adlî Psikolog Hazar Çoli ve Uzman Adlî ve Klinik Psikolog Ebru Çorbacı, engelli insanların yaşadığı sorunlara ve yaşanılan zorlukların yarattığı psikolojik etkilere değindi.

Özellikle engelli çocukların yaşadıkları sıkıntıların altını çizen uzmanlar, engelli çocuk sahibi aileler ve engelli bireylerle karşılaşan insanlara tavsiyelerde bulundu.

"ENGELLİ BİREYLERİN YAŞADIKLARI PROBLEMLER GÜNÜMÜZDE FARKLI BOYUTLARA ULAŞTI"

Toplum yapısı ve değer sistemi içinde sosyal olarak dışlanan engelli bireylerin psikolojik ve toplumsal ihtiyaçlarının genellikle karşılanamadığı ve karşılanamayan ihtiyaçların ciddi psikolojik sorunları ortaya çıkardığını belirten uzmanlar, "Engelli insanlar, engelsiz insanlar için tasarlanmış bir toplum içinde kendilerine yer edinmeye çalışıyor. İş, eğitim, sağlık, ulaşım, rehabilite etme gibi kurumsal ve ekonomik açıdan birçok alanda dışlanan engelli bireylerin yaşadıkları problemler günümüzde farklı boyutlara ulaşmıştır" diye konuştu.

"HER ENGELLİ BİREYİN RUH DÜNYASINDAKİ YANSIMALARI KİŞİDEN KİŞİYE FARKLI"

Doğuştan veya sonradan engeli olan, kısmen ya da tamamen engelli, engeline rağmen ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk çekmeyen ya da çeken her bireyin ayrı etkilere maruz kaldığını dile getiren uzmanlar, bu anlamda ruh dünyasındaki yansımaların da kişiden kişiye farklı olduğunu belirtti.

"AİLENİN DAVRANIŞ TARZI, ENGELLİ ÇOCUĞUN PSİKOLOJİSİNİ DERİNDEN ETKİLER"

Engelli bireyin yaşadığı ailenin davranış tarzının çocuğun psikolojisini derinden etkilediğine değinen uzmanlar, "Ailesindeki engelli bireyi sağlıklı bir şekilde kabul edenlerle onu dışlayan, yok sayan, küçümseyen, azarlayan, onu kullanarak çıkar elde etmeyi düşünen, her istediğini sorgusuz yerine getiren ebeveyn davranış kalıplarının çocuğun sağlıklı gelişimi üzerinde ciddi etkileri bulunmaktadır. Bir çocuk sahip olduğu bedensel ya da zihinsel engeli kadar bu engelin yarattığı zorluklarla da başa çıkmak zorundadır" açıklamalarında bulundu.

"ÇOCUKLAR ENGELLİ OLDUKLARINI KAVRADIKLARI ZAMAN VERDİKLERİ İLK TEPKİ 'ÖFKE'"

Özellikle engelli çocukların yaşadıkları zorluklara dikkat çeken uzmanlar, engelli çocukların 3-4 yaşlarında farklı olduklarını algılamaya başladıklarını ve 20'li yaşlara kadar bu engeli anlamaya, kavramaya ve kabullenmeye çalıştıklarını bildirdi. Sadece aşırı derecede zihinsel engelli olan çocukların bu durumu kavramakta zorlandıklarını ifade eden uzmanlar, "Çocuklar, diğer insanlardan farklılıklar taşıdıklarını, engelli olduklarını kavramaya başlarken verdikleri ilk tepki öfkedir. Bunun sebebi çocuğun engelinden dolayı derin bir engellenme hissi yaşamasıdır. Çocuk, kendi farklılığını anlamaya başlaması ile "Neden ben böyleyim? Neden ben?" gibi sorular sormaya ve bu sorulara cevap aramaya başlar" dedi.

"YAŞANAN OLUMSUZLUKLAR, ÇOCUĞUN 'BENLİK' GELİŞİMİNİ ETKİLER"

Çocuğun her gelişim evresinde engelini algılamasının ve beklentilerinin farklılık gösterdiğini belirten uzmanlar, "Karşılaşılan her fiziksel ve sosyal çevrede çocuk bu durumun yaşattığı zorluklarla yeniden başa çıkmak zorunda kalır. Çocuğun yaşadığı her olumsuz deneyim çocuğun 'benlik' gelişiminde olumsuz etki bırakmaktadır. Genellikle engelli çocukların tüm bu yaşadıkları kusurluluk inancı, özgüven eksikliği, depresyon, öfke, suçluluk duygusu gibi hislere neden olur" şeklinde konuştu.

"AİLE, ERKEN TEŞHİS VE TEDAVİ İÇİN GEREKLİ ADIMLARI ATMALI…"

Engelli bir çocuğa sahip olan ebeveynlerin bu durumla karşılaştıkları zaman çeşitli tepkiler verdiğine dikkat çeken uzmanlar sözlerine şöyle devam etti:

"Engelli çocuk sahibi olan ebeveynler şok, inkâr, aşırı üzüntü (depresyon), aşırı kızgınlık, suçluluk, dış dünyanın tutumu ile yüz yüze gelmekten kaçma, kaygı, hayal kırıklığı, düşük kendine güven ve kendine saygı duymada azalma gibi tepkiler yaşayabilir. Ancak ebeveynler bu sorunlarını aşıp, çocuğun erken teşhis ve tedavisi için gerekli adımları atılmalıdır, uzman kişilerden yardım almaktan çekinmemelidir"

AİLELERE TAVSİYE…

Engelli bir çocuğa sahip olan ebeveynlerin dikkat etmesi gereken noktalara vurgu yapan uzmanlar, şu tavsiyelerde bulundu:

"Çocuğunuzun eğitimine hem özel eğitimle hem de evde devam etmesini sağlayın. Aşırı koruyucu olmayın, çocuğunuzun bazı şeyleri tek başına yapmasına izin verin, yaşayarak öğrenmesini sağlayın. Çocuklarınızı engelli olan veya olmayan yaşıtları ile asla kıyaslamayın. Çocuğunuzu yetiştirirken asla aceleci davranmayın. Bazı becerilerini yaşıtlarından daha önce veya daha sonra öğrenebilir. Çocuğunuzla ilgili aşırı beklenti içine girmeyin, aşırı beklenti sizi hayal kırıklığına uğratabilir, çocuğunuzun da kendini yetersiz hissetmesine neden olabilir. Çocuğunuzun başaramadığı her şeyin altında engellilik aramayın, yapılan davranışlar onun çocuk olmasından kaynaklanabilir".

"YARDIM ETMEDEN ÖNCE İZİN ALIN"

Engelli bir birey ile karşılaşan insanların onları diğer bireylerden ayırmaması gerektiğini belirten uzmanlar, "Engelli bireyler sadece engellerinden dolayı farklı şeylere ihtiyaç duyar. Bunun dışında tüm ihtiyaçları engeli olmayan insanlarla aynı. Bu yüzden yardım etmeden önce izin alın. Engelli kişiler kendi işini yapabilir, eğer yardıma ihtiyacı olursa izin alarak yardım edin. Engelli kişilerin yardımcılarıyla değil, engeli olan kişiyle iletişim kurun. Acıma, küçümseme, engeli ile ilgili genelleyici konuşmalar onları kırabilir bu yüzden samimi ve dikkatli hareket edin" açıklamalarında bulundu.

BU KELİMELERE DİKKAT!

Özellikle 'özürlü, sakat, sağır, dilsiz, spastik, deli, sağır, kör, otistik' gibi kelimeleri kullanırken dikkat edilmesi gerektiğinin hatta hiç kullanılmaması gerektiğinin altını çizen uzmanlar, "Bu kelimeler hiç düşünülmediği kadar kalp kırabilir" uyarısında bulundu.