DAÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tevhide Ziver Sarp: Ebola salgını kontrol altına alınmakta zorlanıyor

Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi ve Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Tevhide Ziver Sarp, güncel Ebola salgını ile ilgili açıklamalarda bulundu. Doç. Dr. Sarp, yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

GÜNCEL EBOLA SALGINI: MÜCADELEDE ZORLU SÜREÇ

“Mayıs 2026’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da ortaya çıkan Ebola salgını, uluslararası sağlık otoriteleri tarafından yakından izlenmektedir. Salgına neden olan etkenin, Zaire ve Sudan ebolavirüslerine kıyasla daha nadir görülen Bundibugyo ebolavirüsü olduğu belirlenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, salgının merkezi olarak kabul edilen Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yüzlerce doğrulanmış vaka ve onlarca ölüm kaydedilirken, Uganda’da da yeni vakalar bildirilmeye devam etmektedir.

Salgının, nüfus yoğunluğunun yüksek olduğu ve yoğun sınır geçişlerinin yaşandığı bölgelerde görülmesi, temaslı takibi ve vaka yönetimini güçleştirmektedir. Ayrıca, Bundibugyo ebolavirüsüne karşı onaylanmış etkin bir aşının ve özgül bir tedavinin bulunmaması, salgının kontrol altına alınmasını güçleştiren önemli faktörler arasında yer almaktadır. Bu nedenle DSÖ, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da yaşanan salgını “Uluslararası Öneme Sahip Halk Sağlığı Acil Durumu” olarak ilan etmiştir.

DSÖ, salgının kontrol altına alınabilmesi için erken tanı, etkili temaslı takibi, enfeksiyon kontrol önlemlerinin uygulanması ve toplumun doğru şekilde bilgilendirilmesinin büyük önem taşıdığını vurgulamaktadır. Güncel verilere göre, Afrika kıtası dışında yerel bulaşa bağlı doğrulanmış vaka bildirimi bulunmamakla birlikte, uluslararası seyahatler nedeniyle küresel düzeyde dikkatli olunması gerekmektedir. Bu doğrultuda, ülkelerin salgına yönelik hazırlıklarını sürdürmeleri; bireylerin ise Ebola belirtileri göstermeleri durumunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurmaları ve resmi sağlık otoritelerinin önerilerini takip etmeleri önem taşımaktadır.

Ebola Virüs Hastalığı nedir?

Ebola virüs hastalığı, Filoviridae ailesinde yer alan Ebola virüslerinin neden olduğu, yüksek ölüm oranına sahip ciddi bir viral enfeksiyondur. İnsanlarda hastalığa neden olduğu bilinen başlıca dört Ebola türü bulunmaktadır. Bunlar; Zaire ebolavirus, Sudan ebolavirus, Bundibugyo ebolavirus ve Tai Forest Ebolavirus’tur.

Ebola virüsü, enfekte bireylerin kanı ve diğer vücut sıvıları (tükürük, kusmuk, dışkı, idrar, ter, anne sütü ve semen gibi) ile doğrudan temas sonucu bulaşmaktadır. Ayrıca virüs, enfekte hayvanlarla temas veya enfekte vücut sıvılarıyla kontamine olmuş eşya ve yüzeyler aracılığıyla da yayılabilmektedir.

Ebola virüs hastalığının belirtileri genellikle virüsle temastan 2–21 gün sonra ortaya çıkmaktadır. Hastalık genellikle ani başlayan yüksek ateş, halsizlik, yorgunluk, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları ile boğaz ağrısı gibi belirtilerle ortaya çıkmaktadır. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve döküntü görülebilmektedir. Ağır vakalarda ise kanamalar, dolaşım bozuklukları, şok, çoklu organ yetmezliği ve ölümle sonuçlanabilen ciddi klinik tablolar gelişebilmektedir.

Ebola virüs hastalığının tanısında klinik bulgular ve olası temas öyküsü birlikte değerlendirilmekte, kesin tanı ise laboratuvar testleri ile konulmaktadır. Tanıda en yaygın kullanılan yöntem RT-PCR testi olmakla birlikte, antijen tespit testleri ve serolojik yöntemlerden de yararlanılabilmektedir.

Ebola virüs hastalığının tedavisinde destek tedavi uygulanmaktadır. Hastalara sıvı, elektrolit ve gerektiğinde oksijen desteği sağlanmakta, semptomlar kontrol altına alınmaya çalışılmaktadır. Bazı Ebola virüsü türleri için etkili tedavi seçenekleri geliştirilmiş olmakla birlikte, Bundibugyo ebolavirüsüne yönelik özgül bir tedavi yöntemi veya onaylanmış etkin bir aşı henüz bulunmamaktadır.

Ebola virüs hastalığından korunmada erken tanı, izolasyon önlemleri, temaslı takibi ve toplumun doğru şekilde bilgilendirilmesi kritik öneme sahiptir. Ayrıca sağlık çalışanlarının uygun kişisel koruyucu ekipman kullanması, enfekte kişilerin kan ve diğer vücut sıvılarıyla temastan kaçınılması, el hijyenine dikkat edilmesi ve güvenli defin uygulamalarının gerçekleştirilmesi korunmada etkili yöntemler arasında yer almaktadır.

Sonuç olarak, Mayıs 2026 itibarıyla Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Uganda’da devam eden Bundibugyo Ebola salgını, artan vaka sayıları, sınır ötesi yayılım riski ve yüksek ölüm oranları nedeniyle önemli bir halk sağlığı tehdidi olmaya devam etmektedir. Erken vaka tespiti, temaslı takibi, enfeksiyon kontrol önlemlerinin etkin bir şekilde uygulanması ve toplumun doğru bilgilendirilmesi, salgının kontrol altına alınmasında temel stratejiler olarak öne çıkmaktadır. Her ne kadar DSÖ verilerine göre salgının küresel düzeyde yayılım riski düşük olarak değerlendirilse de, salgının kontrol altına alınabilmesi için ülkelerin sürveyans faaliyetlerini sürdürmeleri, hazırlık kapasitelerini güçlendirmeleri ve salgını yakından izlemeleri büyük önem taşımaktadır.”