KKTC üniversitelerinde kalite sınavı: Uluslararası akreditasyon neyi değiştirecek?

KKTC yükseköğretiminde başlatılan Uluslararası Kurumsal Akreditasyon Programı (UKAP), üniversitelerin uluslararası alanda kendilerini hangi kanıtlarla anlatabileceği sorusunu gündeme taşıdı.

YÖDAK ile YÖKAK iş birliğinde yürütülen çalışmaya ilk aşamada 11 üniversite başvurdu. 28 Ekim’de ARUCAD’da yapılan toplantıda açıklanan takvime göre, sözleşmelerin imzalanmasının ardından öz değerlendirme raporları hazırlanacak ve saha ziyaretleri gerçekleştirilecek. Dolayısıyla açıklanan gelişme, akreditasyonların tamamlandığını değil, üniversitelerin değerlendirmeye hazırlanmak üzere harekete geçtiğini gösteriyor.

ÜNİVERSİTENİN BÜTÜNÜ DEĞERLENDİRİLECEK

UKAP’ın kapsamı, üniversitelerin yönetiminden eğitim uygulamalarına, araştırmalarından topluma katkısına kadar uzanıyor. YÖKAK, kurumların kalite güvencesini nasıl sağladığını, sonuçları nasıl izlediğini ve belirlenen eksiklikleri nasıl giderdiğini inceliyor. Değerlendirme, dört ana başlık altında 14 ölçüt ve 46 alt ölçüt üzerinden yürütülüyor.

Bu kapsamın KKTC açısından anlamı, kalite tartışmasının üniversitelerin günlük işleyişine taşınmasıdır. Eğitimle ilgili hedeflerin belirlenmesi kadar, bu hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığının gösterilmesi de önem kazanacak.

Analiz açısından beklenebilecek temel değişim, üniversite yönetimlerinin başarı iddialarını daha düzenli veri ve belgelerle desteklemek zorunda kalmasıdır. İyi işletilen bir değerlendirme süreci, kurumun güçlü yanlarını görünür kılarken geliştirilmesi gereken alanları da ortaya çıkarabilir.

ÖĞRENCİ KAZANIMINDA YENİ BİR DAYANAK OLABİLİR

Akreditasyonun zamanlaması, öğrenci yerleştirme verileriyle birlikte değerlendirildiğinde ayrıca önem taşıyor.

YÖDAK’ın açıkladığı 2026-YKS sonuçlarına göre, KKTC üniversitelerinin ilgili kontenjanları yüzde 5,85 artarken yerleşen aday sayısı 11 bin 587’den 11 bin 555’e geriledi. Doluluk oranı yüzde 64,15 oldu. Bu rakamlar YKS kapsamındaki yerleştirmeleri gösteriyor; üniversitelerin toplam öğrenci sayısını veya kesin kayıtlarını ifade etmiyor.

Verilerden çıkarılabilecek sonuç, kapasite artışının aynı ölçüde talep artışı getirmediğidir. Böyle bir ortamda, eğitim kalitesini bağımsız değerlendirmelerle belgeleyen üniversitelerin öğrenci ve ailelere sunabileceği ek bir güven unsuru oluşabilir.

Bunun kayıt sayılarını ne kadar artıracağı bugünden söylenemez. Akreditasyonun öğrenci tercihleri üzerindeki etkisini değerlendirmek için sonraki dönemlerin başvuru, yerleştirme ve kayıt sonuçlarını izlemek gerekecek.

AVRUPA’DA GÖRÜNÜRLÜĞÜN SOMUT KARŞILIĞI

Süreçte kullanılan “Avrupa kalite sistemine kayıt” ifadesinin doğru anlaşılması gerekiyor. EQAR, kalite güvencesi kuruluşlarının kayıt sistemidir. Üniversiteler ve programlar hakkında bu kuruluşların hazırladığı dış değerlendirme sonuçları ise DEQAR veri tabanında yayımlanabiliyor.

Bu mekanizmanın uygulanmış bir örneği de bulunuyor. Uluslararası Saraybosna Üniversitesi’nin YÖKAK tarafından UKAP kapsamında verilen, 22 Nisan 2026 tarihli beş yıllık akreditasyon kararı DEQAR’da yer alıyor. Bu örnek, programın sonuçlarının uluslararası erişime açık bir kayda dönüşebildiğini gösteriyor.

KKTC üniversiteleri açısından olası kazanım, değerlendirmeleri başarıyla tamamladıklarında kurumsal kalitelerini dışarıdan incelenebilir raporlarla destekleyebilmeleridir. Böyle bir görünürlük, akademik iş birliği arayan kurumların ve üniversite seçen öğrencilerin daha somut bilgiye ulaşmasını sağlayabilir.

AKREDİTASYON, OTOMATİK DENKLİK SAĞLAMIYOR

Uluslararası kalite değerlendirmesi ile bir diplomanın başka bir ülkede tanınması ayrı süreçlerdir. ENIC-NARIC’in açıklamalarına göre akademik tanıma, kullanım amacına ve ilgili ülkenin yetkili kurumlarının değerlendirmesine bağlıdır. Mesleğin düzenlemeye tabi olduğu ülkelerde çalışma yetkisi için ayrıca mesleki tanıma veya ruhsat işlemleri gerekebilir.

Bu nedenle UKAP’ın başarıyla tamamlanması, bütün diplomaların her ülkede koşulsuz kabul edileceği şeklinde sunulamaz. Programın tanımlanan işlevi, üniversitenin kalite güvencesini değerlendirmektir; KKTC’nin siyasi statüsüne ilişkin bir karar üretmez.

Buna karşılık, olumlu değerlendirme raporlarının üniversitelerin akademik güvenilirliğini anlatmasına katkı sağlaması beklenebilir. Bu katkının kapsamı, diploma tanıma kararlarını veren kurumların uygulamalarına göre değişecektir.

BAŞARININ ÖLÇÜSÜ, DEĞERLENDİRMENİN SONUCU OLACAK

UKAP, başvuran her kuruma akreditasyon verilmesini öngörmüyor. YÖKAK’ın kılavuzunda kabul, erteleme ve ret seçenekleri bulunuyor. Ayrıca toplam puan yeterli olsa bile eğitim ve öğretim alanındaki alt ölçütlerin gerekli düzeye ulaşmaması, akreditasyonun kabul edilmesini engelleyebiliyor.

Bu koşullar, sürecin üniversiteler için somut bir hazırlık ve iyileştirme yükümlülüğü taşıdığını gösteriyor. Akreditasyonun güven oluşturabilmesi, değerlendirmelerin kanıta dayanmasına ve nihai sonuçların kendi koşullarıyla birlikte açıkça anlaşılmasına bağlı olacak.

YÖDAK’ın 28 Ekim tarihli açıklamasında başvuran 11 üniversitenin isimleri tek tek sıralanmıyor. Önümüzdeki aşamada hangi kurumların sözleşme imzaladığı, saha ziyaretlerinin ne zaman yapılacağı ve değerlendirmelerin nasıl sonuçlandığı, sürecin ilerlemesini izlemek açısından belirleyici bilgiler olacak.