Kırk Derenin Suyu

Av. Feyzi HANSEL
feyzihansel@gmail.com
Av. Feyzi HANSEL

Koop Süt kartel mi deli dumrul mu?

Yayın Tarihi: 24/12/21 07:00
okuma süresi: 6 dak.
A- A A+

Üretim kooperatifleri, üreticinin ürettiğini kolay ve değerinde satabilmesi, tüketicinin de bu ürünleri daha ucuza temin edebilmesi amacıyla kurulur. En azından teknik olarak böyle bir tarif ya da tanımlama yanlış bir anlatım olmaz.

Bu memleketin en büyük üretim kooperatifi olan ve Koop Süt ya da Koop olarak bildiğimiz Süt ve Sıvı Yağ Ürünleri Üretim ve Pazarlama Kooperatifi Ltd., 1958 yılında 21 köy çobanı tarafından kurulmuş bir başarı öyküsüdür. Koop Süt, yıllarca ülkede, tüketim sütü olarak bilinen pastörüze sütün tekeliydi.

Bu ülkede süt, hala devlet tekelinde. Ürettiğiniz sütü Süt Kurumu'ndan başka bir aktöre satamıyorsunuz. Süt Kurumu da aldığı sütün % 25'ini güya serbest piyasa koşullarına göre oluşturulan sınırlı bir borsada satışa çıkarıyor, gerisini ise sabit bir fiyattan süt ürünleri üreticilerine hakediş usulüyle pazarlıyor. Koop Süt, hem Süt ürünleri piyasasının en büyük üreticisi hem de süt piyasasını idare eden Süt Kurumu'nun yönetiminde temsil edilen tek kurum. Öte yandan Koop Süt, Süt Kurumu'nun en büyük ve tek imtiyazlı müşterisi. Aynı zamanda, belki de Süt Kurumu'na en fazla borcu olan üretici. 

Bir özet yapalım. 21 köy çobanı ile başlayan koop süt macerası, bugün hem tekel süt piyasasının yöneticisi, hem tekel süt kurumunun en büyük ve tek imtiyazlı müşterisi, hem de süt ürünleri piyasasının en büyük üreticisi. Bu şartlarda, yukarıdaki üretim kooperatifi tanımını Koop Süt'e uyarlayacak olursak, ülkede üretilen sütün üreticiden değerinde alınması ve işlenerek tüketiciye uygun koşullarla satılması hususunda ülkedeki en büyük sorumlu ve yetkili kurumun Koop Süt olduğu ortaya çıkar.

Peki, adeta bir kartel gibi çalışan Koop Süt, tüm büyüklüklerine rağmen, piyasaya en ucuz süt ürünü pazarlayan bir kurum mudur? Cevabı siz verin. Hade bir kopya daha vereyim. Süt Kurumu'nun en yeni kararı gereğince, açık çiğ sütü Süt Kurumu üreticiden litresini 2.70-TL'den alıp Koop Süt'e 2.83-TL'den satıyor. Soğuk zincir sütün litresini ise Koop Süt ve tabi diğer aktörler de 4.83-TL'den alıyor. Peki, biz işlenmiş pastörize sütü Koop Süt'ten kaça alabiliyoruz? 11.95-TL litresine ödüyoruz. Koop Süt'ün litre için ödediği fiyat ortalama 3.83-TL iken, yani hayvancı, litre başına ortalama 3.83-TL kazanırken Koop Süt, 12.-TL kazanıyor. Brüt karı litre başına neredeyse 8-TL. En kötü senaryoda brüt kar, 7.-TL. Koop Süt'ün 2020 yılı bilançosuna bakıldığında, brüt gelirinin 115,000,000.-TL olduğu görülür. Bu gelirlerin içerisinde süt ürünlerinin yanı sıra meyve suyu gelirleri de vardır. Koop Sütün 2020 yılındaki üretim maliyetleri ise 103,000,000.-TL civarında. Koop Süt, ham süt alımına 2020 yılında 62,000,000.-TL ödemiş. Meyve suyuna yaklaşık 5,000,000.-TL. Personel gideri ise yaklaşık 12,000,000.-TL. Yani, Koop Süt, hammadde ve işçilik için 2020 yılında yaklaşık 80,000,000.-TL ödemiş. Yani, üretim maliyetlerinin beşte biri ya da % 20'si, hammadde ve işçilik dışı giderlere tahsis edilmiş.

Ben maliyeci ya da hesap uzmanı değilim. Yukarıdaki alıntılardan hareketle, mali bir değerlendirme ya da harcamaların doğru ya da yanlış olduğu tespiti yapabilecek ehliyette değilim. Verileri de Koop Süt web sayfasından inceledim. 62 milyon lira ham süt gideri yapan bir kurumun, sadece UHT süt üretimi malzemesine 10 milyon lira ödemiş olması da makul mü değil mi bimem? ya da 12 milyon lira işçilik gideri olan bir kurumun, 4 milyon lira yakıt gideri yapması da yerinde mi değil mi bilemem!

Bildiğim tek bir şey var, bu ülkenin en büyük süt ürünleri imalatçısı olan ve aynı zamanda dayanışma amacı üzerine kurulu bir kooperatif olan Koop Süt'ün, ortalama 4 liradan aldığı sütü 12 liraya, ithal sütlerle neredeyse aynı fiyata satması.  Ya da, ülkenin tek meyvesuyu ya da en büyük meyve suyu üreticisi Koop Süt'ün bir litre ananas suyu markette 21 TL iken, ithal bir ananas suyunun 10 Lira olması. Ben bir vatandaş olarak bunu bilirim.

Kıt kanaat bir gelirle evine süt götürmek zorunda olan ya da ara sıra da olsa meyve suyu almak isteyen bir anne ya da baba, niye ucuz ve kaliteli olması gereken Koop Süt ürünlerinin yerine daha ucuz olan ithal ürünleri almak zorunda kalsın? Ya da alacak imkanı bulamasın?

Bir yerde bir hata var. Ben hesap uzmanı değilim. Sadece ev geçindiren bir baba ve eşim. Meraktan baktığım hesaplarda, bir litre sütten neredeyse 8 Lira brüt kar elde eden bir üretim kooperatifinin gelirlerinin dörtte birini yakıt, UHT süt malzemesi ve paketleme giderlerine vermesini anlamlandıramıyorum.

Koop Süt halkın malıysa, boş tarlada yol kesip köprü ücreti almak Koop Süt'ün görevi olmamalıdır! 

#mesajınızvar
Levent ÖZADAM'dan
#mesajınızvar
Levent Kutay
Levent KUTAY'dan
#inbox #gozdenkacmadi

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Diğer Av. Feyzi HANSEL yazıları