Perseverance Mars kayalarında karmaşık organik bileşikler tespit etti

Keşif aracının SHERLOC (Scanning Habitable Environments with Raman & Luminescence for Organics & Chemicals) enstrümanını kullanan araştırmacılar, antik bir nehir yatağı olan Neretva Vallis boyunca uzanan "Bright Angel" kaya oluşumundaki çamurtaşlarında "makromoleküler karbon" (MMC) tespit etti.

Bilimsel sonuçları Science Advances dergisinde yayımlanan çalışma, Mars yüzeyinde ilk kez kayaç bütünlüğü bozulmadan, delme işlemi yapılmamış doğal bir kaya yüzeyinde bu denli karmaşık organik karbonun tanımlandığını ortaya koydu.

Söz konusu makromoleküler karbon, kraterin delta bölgesini besleyen nehir kanalındaki iki farklı kayaçta saptandı.

Bu kayaçlardan biri, üzerinde mikrobiyal faaliyetlerle ilişkilendirilebilecek leopar benzeri benekler barındıran ve daha önce de bilim dünyasında tartışmalara yol açan "Cheyava Falls" çamurtaşı oldu.

Keşfedilen karmaşık bileşikler; karbonat, sülfat ve fosfat gibi canlılığın temel yapı taşlarını oluşturan unsurları destekler nitelikte bir yapı sunuyor.

NASA'nın Jet Propulsion Laboratuvarı'ndan astrobiyolog Kyle Uckert, Cheyava Falls kayasının temizlenmiş ancak üzerinde işlem yapılmamış yüzeyinde tespit edilen makromoleküler karbonun, Mars yüzeyinde şimdiye kadar kaydedilen en sığ organik madde bulgusu olduğunu belirtti.

Uckert, bu durumun organik maddelerin yüzeyde nispeten yakın zamanda açığa çıktığını ya da fotokoruyucu özelliklere sahip mineraller tarafından radyasyondan korunduğunu gösterdiğini ifade etti.

Jezero Krateri'nde bulunan bu organik içerikli çamurtaşlarının, daha önce Curiosity keşif aracının Gale Krateri'nde tespit ettiği organik yapılardan yaklaşık 3 bin 500 kilometre uzaklıkta yer alması bilim insanlarını heyecanlandırıyor.

Bu durum, milyarlarca yıl önce Mars genelinde yaşam için gerekli koşulların ve organik malzemelerin gezegen genelinde yaygın bir şekilde bulunmuş olabileceğine işaret ediyor.

Araştırma ekibi, numunelerin spektral özelliklerini Dünya'daki meteorit ve karasal örneklerle karşılaştırdı. ABD'deki Gezegen Bilimi Enstitüsü'nden jeolog Dr. Ashley Murphy, incelenen makromoleküler karbonun "amorf karbon" yapısında olduğunu doğruladı.

Murphy, bu karbon türünün mikrobiyal örtüler ve kömür gibi biyolojik kaynakların yanı sıra meteoritler ve hidrotermal kayaçlar gibi biyolojik olmayan (abiyotik) süreçlerden de köken alabileceğini, bu nedenle mevcut verilerle kesin bir kaynak ayrımı yapamadıklarını vurguladı.

Perseverance keşif aracının üzerindeki donanımlar, organik bileşiklerin tam olarak biyolojik bir süreçten mi yoksa volkanik, elektrokimyasal ve hidrotermal reaksiyonlar gibi abiyotik etkilerden mi kaynaklandığını ayırt edecek hassasiyete sahip bulunmuyor.

Bu nedenle uzmanlar, bu bulguların Mars'ta antik bir yaşamın kesin kanıtı olarak sunulamayacağının altını çiziyor.

Organik bileşiklerin kökeninin kesin olarak belirlenebilmesi, ancak bu örneklerin Dünya'ya getirilerek gelişmiş laboratuvar ortamlarında analiz edilmesiyle mümkün olacak.

Perseverance, bu amaç doğrultusunda incelenen bölgeden alınan "Sapphire Canyon" adlı kaya çekirdeği de dahil olmak üzere toplam 30 numuneyi gelecekte Dünya'ya ulaştırılması planlanan görevler için önbelleğinde saklamaya devam ediyor.