KKTC’ye ‘gaz hattı’ sürprizi: Hem boru, hem LNG taşımacılığı masada

Türkiye ile KKTC arasında yıllardır konuşulan enterkonnekte elektrik projesinin yanına şimdi de “doğalgaz tedarik hattı” ekleniyor. Ankara’da yapılan “100 yılın projesi” açıklaması, yalnızca enerji arzını değil; Doğu Akdeniz’deki jeopolitik denklemi de etkileyebilecek yeni bir stratejik dönemin işareti olarak yorumlanıyor. Projenin ilk aşamada elektrik üretimine odaklanması ise Ankara’nın enerji güvenliği konusunda daha hızlı ve uygulanabilir bir modele yöneldiğine işaret ediyor.

Türkiye ile KKTC arasında enerji alanında yeni bir sayfa açabilecek açıklama, Başbakan Ünal Üstel ile Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın dün Ankara’daki ortak basın toplantısında geldi.

“100 yılın projesi” ifadesiyle duyurulan yeni süreçte, Türkiye’den KKTC’ye hem elektrik hem de doğalgaz ulaştırılması hedefleniyor. Açıklamalarda özellikle “doğalgaz tedarik hattı” vurgusunun öne çıkması, enerji gündeminde önceliğin artık sadece kablo ile elektrik taşınması değil; doğrudan gaz arzının sağlanmasına kaydığı şeklinde değerlendiriliyor.

ENERJİ GÜVENLİĞİ MERKEZLİ YENİ STRATEJİ

Ankara’nın son dönemde enerji güvenliği konusunu yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir başlık olarak ele aldığı görülüyor. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Avrupa’da yaşanan enerji kırılmaları, Doğu Akdeniz’de süren hidrokarbon rekabeti ve bölgesel güvenlik tartışmaları, KKTC’nin enerji altyapısını Ankara açısından daha stratejik hale getirdi.

Bu çerçevede Türkiye’den KKTC’ye doğalgaz ulaştırılması fikri, yalnızca bir enerji yatırımı değil; Doğu Akdeniz’de Türkiye merkezli yeni bir enerji koridoru oluşturma arayışının da parçası olarak değerlendiriliyor.

Özellikle Rum yönetimi ile Avrupa Birliği’nin yıllardır gündemde tuttuğu alternatif enerji projelerine karşı Ankara’nın “en uygulanabilir güzergâh Türkiye üzerinden geçiyor” mesajı vermesi dikkat çekti.

PEKİ, “DOĞALGAZ HATTI” NASIL KURULABİLİR?

Türkiye ile KKTC arasındaki yaklaşık 60 millik mesafe, teknik açıdan enerji taşımacılığı için aşılması imkânsız bir engel olarak görülmüyor. Dünyada daha uzun deniz geçişli enerji projeleri bulunurken, uzmanlara göre KKTC modeli birkaç farklı yöntemle hayata geçirilebilir.

BORU HATTI SEÇENEĞİ

En çok konuşulan model, Türkiye kıyılarından KKTC’ye deniz altından doğalgaz boru hattı çekilmesi. “Asrın Su Projesi”nde kullanılan deniz geçişli mühendislik deneyimi, Ankara’nın bu seçeneği ciddi biçimde değerlendirdiği yorumlarına neden oluyor.

Bu modelde gazın doğrudan adaya ulaştırılması ve elektrik santrallerinde kullanılması mümkün olabilecek. Uzun vadede ise şehir şebekelerine kadar yayılabilecek bir altyapının kurulması gündeme gelebilecek.

Dünyada Rusya-Almanya arasındaki Kuzey Akım hatları, Norveç’in Avrupa’ya uzanan deniz altı doğalgaz bağlantıları ve Akdeniz’deki çeşitli enerji boru projeleri benzer örnekler arasında gösteriliyor.

LNG VE GEMİ TAŞIMACILIĞI FORMÜLÜ

Bir diğer seçenek ise sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) modeli…

Bu sistemde doğalgaz sıvılaştırılarak gemilerle taşınıyor ve adada yeniden gazlaştırma terminalleri üzerinden kullanıma sunuluyor.

Uzmanlara göre ilk etapta daha düşük maliyetli ve daha hızlı devreye alınabilecek modelin LNG taşımacılığı olması ihtimali de bulunuyor. Özellikle geçiş sürecinde yüzer LNG depolama ve gazlaştırma üniteleri (FSRU) üzerinden hibrit bir sistem kurulabileceği değerlendiriliyor.

Bu yöntem, boru hattı tamamlanana kadar “ara çözüm” olarak da kullanılabilir.

BAŞBAKANIN GAZLA İLK HEDEFİN “ELEKTRİK ÜRETİMİ” OLDUĞUNU AÇIKLAMASI DİKKAT ÇEKTİ

Başbakan Üstel’in doğalgazın ilk aşamada elektrik üretiminde kullanılacağını açıklaması, projenin önceliğinin enerji maliyetlerini düşürmek ve arz güvenliğini sağlamak olduğunu ortaya koydu.

KKTC’de yıllardır ağır fuel-oil ile çalışan santrallerin hem maliyet hem çevre hem de bakım açısından ciddi yük oluşturduğu biliniyor.

Doğalgaza geçişle birlikte daha düşük karbon salımı, daha istikrarlı enerji üretimi ve daha düşük işletme maliyetleri hedefleniyor.

Türkiye tarafı da yaz aylarında yaşanan elektrik krizlerini sona erdirmeyi amaçladıklarını açık şekilde dile getirdi.

KIBRIS ADASI İÇİN STRATEJİK HAMLE

Ankara ve Lefkoşa’nın açıklamalarında dikkat çeken bir diğer unsur ise projelerin yalnızca KKTC için değil, “Kıbrıs adasının geleceği” için stratejik önem taşıdığı vurgusu oldu.

Bu söylem, Türkiye’nin enerji projelerini yalnızca kuzeyin ihtiyacı olarak değil; ileride tüm adaya yayılabilecek ortak altyapı modeli olarak sunduğu şeklinde de yorumlanmaya açık…

Enerji projelerinin iş birliği zemini oluşturabileceği savunulurken, Ankara’nın aynı zamanda Doğu Akdeniz’de enerji denkleminden dışlanma girişimlerine karşı yeni bir saha hamlesi yaptığı yorumları da yapılıyor.

“SU GELDİ, ŞİMDİ ENERJİ GELECEK”

Açıklamalarda “Asrın Su Projesi”ne yapılan göndermeler de dikkat çekti.

Türkiye’den KKTC’ye su taşıyan hattın ardından şimdi enerji bağlantılarının “doğalgaz” özelinde de gündeme gelmesi, Ankara’nın KKTC ile altyapı entegrasyonunu daha ileri seviyeye taşımaya hazırlandığı şeklinde yorumlanıyor.

Önümüzdeki süreçte hükümetler arası anlaşmanın hazırlanması, teknik fizibilite çalışmalarının netleşmesi ve yapılması planlanan temaslarla birlikte projenin çerçevesinin daha somut hale gelmesi bekleniyor.