Uzman Psikolog Nisan Erkan: Şiddet görüntülerini paylaşmak toplumsal travmayı derinleştiriyor

Kıbrıs Postası köşe yazarı Uzman Psikolog Nisan Erkan, Lefkoşa'da bir markette meydana gelen bıçaklı saldırının ardından yaşanan psikolojik etkiler ve sosyal medyada yayılan şiddet görüntülerine ilişkin Kıbrıs Postası'na değerlendirmelerde bulundu.

Yaşanan olayın toplumda büyük bir sarsıntı yarattığını belirten Erkan, KKTC gibi insanların birbirini tanıdığı ve aynı yaşam alanlarını paylaştığı küçük toplumlarda bu tür olayların etkisinin çok daha yakından hissedildiğini ifade etti.

Olayın meydana geldiği yeri bilmenin ya da kısa süre önce aynı markette bulunmuş olmanın, yaşananları "uzakta meydana gelen bir olay" olmaktan çıkardığını kaydeden Erkan, bunun insanların kamusal alanlara, çevrelerine ve birbirlerine yönelik güven duygusunu zedeleyebileceğini söyledi.

"ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİNİN PAYLAŞILMASI AYRI BİR SORUN"

Erkan, olay kadar dikkat edilmesi gereken bir diğer konunun ise saldırı anına ait görüntülerin sosyal medyada hızla ve büyük ölçüde sansürsüz şekilde paylaşılması olduğunu belirtti.

Bir olay hakkında bilgi sahibi olmak ile bir insanın en savunmasız anlarını defalarca izlemenin aynı şey olmadığını vurgulayan Erkan, kan ve ağır şiddet içeren görüntülerin paylaşılmasının yaşananların ciddiyetini anlatmak için gerekli olmadığını ifade etti.

Bu tür görüntülerin mağdurun mahremiyetini zedelediğini belirten Erkan, aynı zamanda mağdurun ailesi ve yakınlarının da yaşadıkları travmayı tekrar tekrar yaşamalarına neden olabileceğini söyledi.

"ÇOCUKLAR VE ERGENLER DAHA FAZLA ETKİLENEBİLİYOR"

Şiddet görüntülerinin çocuk ve ergenlerin karşısına çoğu zaman hazırlıksız şekilde çıktığını dile getiren Erkan, küçük çocukların izledikleri görüntülerin geçmişte yaşanıp sona erdiğini kavramakta zorlanabileceklerini ifade etti.

Çocukların "Annem markete giderse ona da olur mu?" ya da "Artık marketler güvenli değil mi?" gibi düşünceler geliştirebileceğini belirten Erkan, bunun anne babadan ayrılmak istememe, uyku sorunları, kabuslar, karın ağrısı, huzursuzluk ve aynı soruları tekrar tekrar sorma gibi belirtilerle kendini gösterebileceğini kaydetti.

Ergenlerin ise görüntülere merak duyabileceklerini, bunları arkadaş gruplarında paylaşabileceklerini ya da etkilenmediklerini göstermek için olayı şakaya vurabileceklerini belirten Erkan, bunun gerçekten etkilenmedikleri anlamına gelmediğini söyledi.

Erkan, ergenlerde görüntülerin istemsiz şekilde zihne gelmesi, yoğun öfke, çaresizlik, uyku güçlüğü, dışarı çıkarken tedirginlik ve çevreyi sürekli kontrol etme gibi tepkilerin görülebileceğini ifade etti.

Ayrıca şiddet görüntülerinin tekrar tekrar izlenmesinin hem kaygıyı artırabileceğini hem de zamanla şiddete karşı duyarsızlaşmaya yol açabileceğini vurgulayan Erkan, özellikle daha önce şiddet yaşamış kişilerde bu görüntülerin eski travmaları yeniden tetikleyebileceğine dikkat çekti.

"ÇOCUKLARLA KONUŞURKEN DUYGULARI KÜÇÜMSENMEMELİ"

Uzman Psikolog Nisan Erkan, bir çocuk ya da ergenin görüntüleri izlemiş olması halinde uzun açıklamalar yapmak yerine, "Ne gördün?", "Bununla ilgili ne düşündün?" ve "Seni en çok etkileyen ne oldu?" gibi sorularla konuşmanın daha yararlı olacağını belirtti.

Çocukların duygularını küçümsemek yerine, "Korkmuş ya da kafan karışmış olabilir, bunu konuşabiliriz." yaklaşımının güven duygusunu güçlendireceğini ifade eden Erkan, olayın sona erdiği ve sağlık ile güvenlik ekiplerinin gerekli müdahaleyi yaptığı bilgisinin gereksiz ayrıntıya girilmeden paylaşılmasının daha doğru olacağını söyledi.

"Böyle bir şey asla olmaz." demek yerine, güvenliği sağlamak için alınan önlemlerden söz edilmesinin daha gerçekçi bir güven duygusu oluşturacağını dile getirdi.

"ŞİDDET GÖRÜNTÜLERİ YENİDEN PAYLAŞILMAMALI"

Erkan, şiddet görüntülerinin yeniden izlenmemesi ve başkalarına gönderilmemesi gerektiğinin altını çizerek, bu görüntülerin sürekli dolaşıma sokulmasının yalnızca bireysel kaygıyı artırmadığını, aynı zamanda toplumun şiddete karşı duyarlılığını da aşındırabileceğini söyledi.

Bir insanın en ağır anının zamanla izlenen, yorumlanan ve ardından unutulan bir "içeriğe" dönüşebileceğine dikkat çeken Erkan, şiddete tekrar tekrar maruz kalmanın yaşanan dehşetin etkisini azaltarak şiddetin sıradanlaşmasına neden olabileceğini ifade etti.

Şiddetin normalleşmemesi için görünür kılınmasının önemli olduğunu ancak bunun yolunun mağdurun en savunmasız anlarını herkesin gözü önüne sermek olmadığını belirten Erkan, toplumsal duyarlılığın bir insanın acısını izlemekten değil, mahremiyetini korumaktan, yaşananları sıradanlaştırmamaktan ve benzer olayların önlenmesi için sorumluluk talep etmekten geçtiğini vurguladı.