Türkay Öyken yazdı: İklim krizinin insan yüzü; Nepal’de 469 can ve yıkılan bir ekosistem

Biyolog ve Çevre Eğitimi Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Türkay Öyken, Nepal’de meydana gelen ve can kaybının 469’a ulaştığı sel felaketinin yalnızca dönemsel bir muson yağmuru trajedisi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. Öyken, yüzlerce kişinin hâlâ kayıp olduğu felaketin, iklim krizinin insan hayatı ve ekosistemler üzerindeki ağır etkilerini ortaya koyduğunu vurguladı.

Öyken, yaptığı değerlendirmede Nepal’de yaşanan son sel felaketinin iklim krizinin insan boyutunu dehşet verici şekilde gözler önüne serdiğini ifade etti. Felaketin, ekolojik dengenin ne ölçüde bozulduğunu da ortaya koyduğunu belirten Öyken, Himalaya ekosisteminin dünyanın en hassas biyoçeşitlilik sıcak noktalarından biri olduğuna dikkat çekti.

AŞIRI YAĞIŞLAR VE HEYELANLAR EKOSİSTEMİ YOK EDİYOR

Aşırı yağışlar ve heyelanların bölgeye özgü türlerin üreme alanlarını doğrudan yok ettiğini belirten Öyken, yaban hayatı koridorlarının da hızla ortadan kalktığını kaydetti.

Nepal’in dik dağ yamaçlarının aşırı nem yüklenmesiyle birlikte dirençsiz hâle geldiğini ifade eden Öyken, üst toprak katmanının süpürülmesinin yalnızca tarım alanlarının kaybı anlamına gelmediğini söyledi.

Öyken, toprağın su tutma kapasitesinin azalmasının gelecekte meydana gelebilecek sellerin şiddetini de artırabileceği uyarısında bulundu.

BUZULLARIN ERİMESİ SEL RİSKİNİ ARTIRIYOR

Yıkımın en tehlikeli boyutlarından birinin eriyen buzulların oluşturduğu doğal barajların patlaması olduğunu belirten Öyken, buzul göllerinin taşma riskinin de giderek arttığına işaret etti.

Öyken, bu durumun yalnızca mevcut sel felaketlerinin değil, ilerleyen dönemde yaşanabilecek daha büyük ekolojik ve insani krizlerin de habercisi olduğunu belirtti.

“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ ANLATIRKEN SOYUT KAVRAMLAR YETERSİZ”

İklim değişikliğinin topluma anlatılmasında yalnızca küresel ısınma gibi soyut kavramlar üzerinden ilerlemenin artık yeterli olmadığını vurgulayan Öyken, Nepal’de yaşanan felaketin çevre eğitiminde iklim uyumu ve kriz okuryazarlığının daha merkezi bir konuma getirilmesi gerektiğini gösterdiğini söyledi.

Öyken, eğitim müfredatlarının ve toplumsal farkındalık çalışmalarının yeniden yapılandırılması gerektiğini belirterek, yerel halklara yalnızca afet sırasında nasıl kaçacaklarının değil, bitki örtüsünü koruyarak toprağı nasıl sabitleyebileceklerinin de öğretilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu kapsamda ekosistem tabanlı çözümlere odaklanılması gerektiğini kaydeden Öyken, çevre eğitiminin kriz yönetimiyle birlikte ele alınmasının önemine dikkat çekti.

“BU SADECE BİR DOĞA OLAYI DEĞİL”

Nepal’deki felaketin yalnızca bir doğa olayı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Öyken, bunun insan faaliyetleriyle hızlandırılmış bir ekolojik sistem arızası olduğunu söyledi.

Karbon ayak izi en düşük coğrafyalardan biri olan Nepal’in 469 can kaybıyla iklim krizinin bedelini en ağır şekilde ödeyen bölgelerden biri olduğuna dikkat çeken Öyken, küresel iklim adaletinin sürekli gündemde tutulması gerektiğini vurguladı.

“NEPAL’DEKİ TAŞKINLAR ÇOK SERT BİR UYARI”

Nepal’deki taşkınların doğanın insanlara gönderdiği son derece sert bir uyarı olduğunu belirten Öyken, ekolojik verilerin doğru okunması ve çevre eğitiminin kriz yönetimiyle bütünleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Öyken, gerekli adımların atılmaması hâlinde benzer trajedilerin yaşanmaya devam edeceği uyarısında bulunarak değerlendirmesini şu ifadelerle tamamladı:

“Doğa bizimle savaşmıyor, sadece bozulmuş dengesini yeniden kurmaya çalışıyor ve bizler o dengenin tam ortasında yer alıyoruz.”