Trump’ın Konsey Planı: Gazze sonrası yeni hedef Kıbrıs mı?

Trump’ın Gazze sonrası uluslararası kriz alanlarına müdahale edebileceğini söylediği “Barış Konseyi” girişimi, Kıbrıs meselesinin de bu platforma taşınıp taşınmayacağı tartışmasını gündeme getirdi.

Washington’da yapılması planlanan ilk toplantıya Rum lider Nikos Hristodulidis ile Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis’in davet edilmesi, Kıbrıs sorununun yeni diplomatik zeminlere taşınabileceği yorumlarına yol açarken, Rum yönetiminin sürece temkinli yaklaştığı, Türkiye’nin ise BM’nin bazı girişimlerine karşı tutumunun süreci etkilediği belirtiliyor.

Rum lider ile Yunan Başbakanı da çağıran Trump, kurduğu ve -neredeyse herkesin katılmak istediğini iddia ettiği- Barış Konseyi için Gazze’de başarılı olduktan sonra başka bölgeler için de bu konseyi çalıştırmak gerektiğini belirtmesi ardından gözler Kıbrıs için de benzer ya da aynı konseyin yakın gelecekte çalışıp çalışmayacağına döndü.

Seçildiği günden beri “Ben barış havarisiyim, Nobel’i zaten çoktan hak ettim” yaklaşımı sergileyen Trump "dünyanın en büyük liderlerinin" bu kurul bünyesinde toplandığını vurgulayarak kurul hakkında "Kurul tamamen toplandıktan sonra istediğimiz neredeyse her şeyi yapabiliriz" diyor…

19  kurucu ülkenin olduğu kurulun faaliyetlerine değinen ve faaliyetlerini BM ile birlikte yürüteceğinin altını çizen ABD başkanı "Bence Gazze'de başarılı olduktan sonra başka alanlara da yayılabiliriz. Barış Kurulu ve BM'nin birleşmesi dünya için çok özel bir şey olabilir" ifadelerini kullanıyor.

Trump'ın önerisi başlangıçta kurulun Gazze'deki savaşı sona erdirmeye ve yeniden yapılanmayı denetlemeye odaklanmasını hedefliyordu.

Ancak önerilen tüzükte Filistin topraklarından bahsedilmiyor ve kurulun BM'nin işlevlerini devralma izlenimi veren ifadeler olduğu görülüyor.

Barış Kurulu'na BM'nin uluslararası hukukla tanımlanan yetki alanına girdiği eleştirisi getiriliyor.

TRUMP’TAN HRİSTODULİDİS VE MİTSOTAKİS’E DAVET

ABD Başkanı Donald Trump, 19 Şubat’ta Washington’da düzenlenmesi planlanan ilk “Barış Konseyi” toplantısı için Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis ile Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis’i davet etti.

RIK’in elde ettiği bilgilere göre toplantıya yalnızca Kıbrıs ve Yunanistan değil, Avrupa Birliği’nden İspanya, Almanya, İtalya, Fransa, Bulgaristan, Macaristan ve İsveç liderleri de davet edildi.

Hristodulidis ve Mitsotakis’in, davete katılıp katılmayacaklarına ilişkin yanıtlarını önümüzdeki günlerde vermeleri beklenirken geçtiğimiz ay basına yansıdığı kadarıyla Rum yönetimi Barış Konseyi’ne mesafeli ve temkinli yaklaşıyor.

Öte yandan Trump’ın, BM tarafından tanınmayan Kosova’yı Barış Konseyi’ne devlet olarak davet etmesinin Rum Yönetimi’nde rahatsızlık yarattığı basına yansımış, Kathimerini gazetesi Hristodulidis hükümetinin hem BM’ye dayalı Kıbrıs politikası hem de Washington ile ilişkiler arasında “denge egzersizi” yaptığını yazmıştı.

RUM BASINI: TÜRKİYE, BM’NİN KAYIT GİRİŞİMİNİ VETO ETTİ

Öte yandan Philenews’te yer alan habere göre, Ankara, Birleşmiş Milletler’in Crans-Montana sürecine kadar sağlanan yakınlaşmaları belgelemeye yönelik adımına karşı çıkarak süreci durdurdu; bu tutumun gayriresmî beşli konferans ihtimalini de bloke ettiği belirtildi.

Haberde yer alan bilgilere göre Ankara’nın bu müdahalesinin, BM’nin Kıbrıs meselesinde atmayı planladığı bir sonraki adımı durdurduğu belirtildi.

Haberde, BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín Cuéllar ve ekibinin, bugüne kadar sağlanan yakınlaşmaları içeren bir belge hazırlanması fikrini gündeme getirmeye hazırlandığı aktarıldı. Bu belgenin, Rum Yönetimi lideri Nikos Hristodulidis’in, Tufan Erhürman ve Holguín ile yaptığı ortak görüşmede sunduğu ve kamuoyuna “beş maddelik öneri” olarak yansıyan yaklaşımla büyük ölçüde örtüştüğü ifade edildi.

BARIŞ KURULU NEDİR?

Donald Trump'ın liderlik edeceği Barış Kurulu, ABD Başkanı'nın Gazze savaşını bitirmek için önerdiği 20 maddelik barış planının uygulanmasından sorumlu olacak.

Barış Kurulu liderlerden oluşacak.

Kurulun kararlarının Gazze'de uygulanmasına dair gündelik işleyişten Bulgar politikacı ve Birleşmiş Milletler (BM) Barış Süreci Özel Koordinatörü Nickolay Mladenov sorumlu olacak.

Aralarında Bloomberg'in de olduğu basın kuruluşları tarafından detayları paylaşılan bir taslağa göre Barış Kurulu'na kalıcı üye olarak katılmak isteyen liderlerin 1 milyar dolar (yaklaşık 44 milyar lira) katkıda bulunması gerekiyor.

Ancak bu konuda resmi bir açıklama yapılmadı.

Kurula katılacak ülkelere bu yönde bir talep gidip gitmediği de netlik kazanmadı.

BARIŞ KURULU'NA KİMLER KATILIYOR?

Trump tarafından kurulan Barış Konseyi’nin 19 Şubat’ta yapılması planlanan ilk toplantısına bir dizi dünya lideri davet edildi.

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei ve Macaristan Başbakanı Viktor Orban toplantıya katılmayı kabul ederken, Fransa, İtalya, Norveç, Çekya ve Hırvatistan liderleri daveti reddetti. İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ülkesinin anayasal engeller nedeniyle Barış Konseyi’ne katılmayacağını söyledi.

Barış Kurulu törenine katılan ve anlaşmaya imza atan kurucu üyeler arasında Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan, Bulgaristan, Macaristan, Endonezya, Kazakistan, Özbekistan, Moğolistan, Ürdün, Kosova, Pakistan, Paraguay, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) yer alıyor.

Reuters haber ajansına konuşan ABD'li bir yetkili, kurula davet edilen yaklaşık 50 dünya liderinden yaklaşık 35'inin katılma taahhüdü verdiğini söyledi.

Şimdiye kadar Trump'ın teklifini kabul ettiğini duyuran dünya liderleri şunlar:

Binyamin Netanyahu - İsrail Başbakanı

Abdülfettah es-Sisi - Mısır Cumhurbaşkanı

İlham Aliyev - Azerbaycan Cumhurbaşkanı

Nikol Paşinyan - Ermenistan Başbakanı

Viktor Orban - Macaristan Başbakanı

Aleksandr Lukaşenko - Belarus Devlet Başkanı

6. Muhammed - Fas Kralı

Muhammed bin Zayid El Nahyan - BAE Devlet Başkanı

Prabowo Subianto - Endonezya Cumhurbaşkanı

To Lam - Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri

Kasım Cömert Tokayev - Kazakistan Cumhurbaşkanı

Şevket Mirziyoyev - Özbekistan Cumhurbaşkanı

Javier Milei - Arjantin Devlet Başkanı

TÜRKİYE NASIL TEMSİL EDİLECEK?

Liderlerden oluşan Barış Kurulu için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a davet gitti.

21 Ocak'ta TBMM'de gazetecilerin kurula katılım ile ilgili sorusunu yanıtlayan Erdoğan, "Hakan Bey katılacak" ifadelerini kullandı.

Davos'taki törende Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı Fidan temsil etti.

21 Ocak'ta Türkiye, Mısır, Ürdün, Endonezya, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile ortak bir açıklamayla Barış Kurulu'na katılacağını duyurdu.

Bundan sonraki toplantılara Cumhurbaşkanı Erdoğan mı yoksa Fidan'ın mı katılacağı netlik kazanmadı.

Hakan Fidan, törenden sonra yaptığı sosyal medya paylaşımında kurulun "tarihi bir fırsat" sundunuğunu söyledi ve ekledi:

"Barış Kurulu'nun Gazzelilerle omuz omuza çalışarak Gazze'nin geleceğini şekillendireceğine, bölgenin yeniden ayağa kalkmasına ve barışın kök salmasına güçlü bir katkı sağlayacağına inanıyoruz."

Fidan ayrıca Davos'ta basın mensuplarına yaptığı değerlendirme şunları söyledi:

"Aslında Barış Kurulu, birçok ülkenin bir araya gelerek farklı görüşlerini gerçekten uyumlaştırmaya çalıştığı bir yer. Bu uyumlaştırma kolay bir iş değil, çok ciddi bir diplomatik müzakereyi ve mücadeleyi beraberinde getiriyor.

"Şimdi alanda olan kavganın, biz artık müzakere masasına taşındığına şahit oluyoruz."

BARIŞ KURULU NASIL ÇALIŞACAK?

Beyaz Saray tarafından 16 Ocak'ta yapılan yazılı açıklamaya göre liderler seviyesinde temsiliyetin olduğu Barış Kurulu'nun altında üst düzey diplomat, yönetici ve bürokratlardan oluşan "Yürütme Kurulu" ve "Gazze Yürütme Kurulu" adlı iki farklı yapı olacak.

Bu iki alt kurul, Gazze konusunda farklı alanlara odaklanacak.

YÜRÜTME KURULU NEDİR?

Banga, Kushner ve Witkoff'un fotoğraflarının yan yana olduğu bir gösel. Üç isim de takım elbise giyiyor. Banga'nın kafasında geleneksel Sih türbanı var.KAYNAK,REUTERS/GETTY IMAGES/EPA

Fotoğraf altı yazısı,Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga (sol), Trump'ın damadı Jared Kushner (orta) ve Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff (sağ) Barış Kurulu bünyesindeki Yürütme Kurulu'nda görev alacak isimlerden.

Yürütme Kurulu, Barış Kurulu'nun vizyonunu oluşturmaktan sorumlu olacak.

GAZZE YÜRÜTME KURULU NEDİR?

Barış Kurulu bünyesinde çalışacak diğer yapı olan "Gazze Yürütme Kurulu" ise Gazze Yüksek Temsilcisi Mladenov'un ofisini ve Gazze'deki geçici teknokrat yönetimini destekleyecek.

Beyaz Saray, Gazze'de "Barış, istikrar ve refahın ilerletilmesi" için çalışacak bu kurulda aşağıdaki isimlerin yer alacağını açıkladı:

Hakan Fidan - Türkiye Dışişleri Bakanı

Steve Witkoff - Trump'ın Ortadoğu temsilcisi

Jared Kushner - Trump'ın damadı ve danışmanı

Tony Blair - Eski İngiltere Başbakanı

Ali al-Thawadi - Katarlı diplomat

General Hassan Rashad - Mısır istihbarat teşkilatı direktörü

Marc Rowan - ABD'li milyarder

Reem Al-Hashimy - Birleşik Arap Emirlikleri bakanı

Nickolay Mladenov - Bulgar diplomat

Sigrid Kaag - BM Gazze insani yardım koordinatörü

Yakir Gabay - İsrailli milyarder iş insanı

Beyaz Saray'ın Barış Kurulu ile ilgili açıklamasında ayrıca Gazze'de "barışı muhafaza etmek ve dayanklı terörsüz bir ortam" tesis etmek için kurulan "Uluslararası İstikrar Gücü"nün (ISF) komutanlığını ABD'li Tümgeneral Jasper Jeffers'ın üstleneceği duyuruldu.

Bu görev gücünün sorumlulukları arasında "güvenlik operasyonları, kapsamlı askerden arındırmaya destek ve insani yardım ve yeniden inşa malzemelerinin güvenli sevkiyatı" gibi maddeler yer alıyor.