Kıbrıs sorununda taahhüt edilen sözler sınıfta kaldı: "Kapı açamayan liderler kapsamlı çözümü konuşamaz"

Kıbrıs sorununda güven artırıcı adımlar kapsamında, Aralık 2025’teki liderler görüşmesinin ardından Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman’ın aktardığı uzlaşı başlıkları ve 31 Ocak 2026 hedeflerinin ne ölçüde hayata geçirildiği, Mart ayı itibarıyla merak konusu oldu.

Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman’ın açıklamaları ve sahadaki somut durum, verilen sözlerle uygulama arasındaki farkı ortaya koyarken, sürecin güven inşası açısından hangi noktada olduğu da yeniden gündeme geldi.

11 ARALIK'TA HANGİ SÖZLER VERİLMİŞTİ?

Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in 11 Aralık’ta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Birleşmiş Milletler tarafından yapılan açıklamada, liderlerin güven artırıcı önlemler kapsamında daha önce üzerinde uzlaşılan başlıkları gözden geçirdiği, yeni önerileri ele aldığı ve özellikle bazı alanlarda kısa sürede sonuç alınmasına odaklanma kararı aldığı belirtilmişti. BM’nin açıklamasına göre taraflar; yeni geçiş kapılarının açılması, hellim konusu ve Haspolat Su Arıtma Tesisi’nden boru hattı inşası gibi başlıklarda ilerlemeye öncelik verilmesi konusunda uzlaşmış, ayrıca geçiş kapılarındaki hizmetler için personel artırımı ve Metehan Geçiş Kapısı’ndaki yol genişletme çalışmalarının tamamlanmasına yönelik beklenti de ifade edilmişti.

Buna karşılık Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman, görüşmenin ardından yaptığı basın açıklamasında, uzlaşıya varıldığını ifade ettiği başlıkları daha somut maddeler halinde kamuoyuyla paylaşmıştı. Erhürman’ın açıklamasına göre bu uzlaşı;

1. Yeşil Hat Tüzüğü uygulamasındaki sorunların giderilmesi,

2. Bostancı ve Derinya kapılarında seyrüseferin başlatılması,

3. Mülkiyetle ilgili tutuklama ve yargılamalara ilişkin adım atılması,

4. Hellimin ihracatını mümkün kılacak şekilde Bureau Veritas Paris’in yetkilendirilmesi

başlıklarını kapsarken, bu alanlarda 31 Ocak 2026’ya kadar sonuç alınmasının hedeflendiği ifade edilmişti.

ERHÜRMAN, 2 ŞUBAT’TA VERİLEN TAAHHÜTLERİN YERİNE GETİRİLMEDİĞİNE İŞARET ETMİŞTİ

Ancak Kıbrıslı Türk lider Erhürman, 2 Şubat’ta Cumhurbaşkanlığı’nda düzenlediği “100 Gün” basın toplantısında, söz konusu başlıklarda kayda değer bir ilerleme sağlanmadığını ifade etmişti. Erhürman, hellim konusunda Bureau Veritas ile imzalanması gereken sözleşmenin tamamlanmadığını, Derinya ve Bostancı’da seyrüsefer çalışmalarının başlatılmadığını ve Metehan’daki düzenlemelerin devreye alınamadığını belirtmişti.

Metehan’da kulübe sayısının yediye çıkarıldığını ancak Rum tarafındaki yol yapımının tamamlanmaması nedeniyle bu altyapının aktif hale getirilemediğini ifade eden Erhürman, 31 Ocak itibarıyla hedeflenen başlıklardan en az üçünün sonuçlanmadığına işaret etmişti. Bu durumun güven ortamını olumsuz etkilediğini vurgulayan Erhürman, çözüm sürecinde olumlu bir atmosferin oluşturulmasının ilk adım olduğunu, bunun sağlanamamasının ise süreci zorlaştırdığını ifade etmişti.

1. SÖZ: 16 ŞUBAT’TA METEHAN GEÇİŞ KAPISI’NDA YÜRÜTÜLEN KAPASİTE VE ALTYAPI İYİLEŞTİRME ÇALIŞMALARI TAMAMLANDI ANCAK GÜNEY’DE ÇALIŞMALAR VE KUYRUK DEVAM EDİYOR

16 Şubat’ta Avrupa Birliği finansmanıyla ve UNDP koordinasyonunda Metehan Geçiş Kapısı’nda yürütülen kapasite artırımı ve altyapı çalışmaları tamamlandı. Geçiş noktası iki şeritten üç şeride çıkarılırken, yeni bir yaya yolu da inşa edildi.

Ancak Erhürman’ın aktardığı 31 Ocak hedefleri kapsamında öngörülen düzenlemelerin Rum tarafında tamamlanmaması, geçişlerin tam kapasiteyle devreye girmesini engelledi. Sahadaki yoğunluk sürerken, özellikle sabah saatlerinde araç kuyruklarının çembere kadar uzandığı ve bekleme sürelerinin 1 saati aştığı gözlemlendi.

2. SÖZ: GECİKMELİ OLARAK MART BAŞINDA BOSTANCI SINIR KAPISI’NDA SEYRÜSEFER BAŞLADI; DERİNYA’DA SÜREÇ TAMAMLANMADI

Erhürman’ın daha sonra yaptığı açıklamaya göre Bostancı Sınır Kapısı’nda seyrüsefer hizmeti Mart ayı başında başlatıldı.

Bununla birlikte söz konusu adımın, Erhürman’ın aktardığı 31 Ocak hedeflerine kıyasla yaklaşık iki aylık gecikmeyle hayata geçtiği görüldü. Derinya kapısında ise personel eksikliği nedeniyle sürecin henüz tamamlanmadığı ifade edildi.

3. SÖZ: MART AYINDA TMK KARARI VE “BAŞVURANLAR BİLİNİYOR” HABERLERİ ENDİŞE YARATTI

Erhürman’ın aktardığı uzlaşı başlıklarından biri olan mülkiyet konusunda ise kamuoyuna somut bir adım yansımadı. Buna karşın Rum yönetiminin Taşınmaz Mal Komisyonu’na başvuranlara yönelik tutumu dikkat çekti.

Rum tarafının, KKTC’deki mallarını satan veya TMK’ye başvuran kişilere destek sağlanmayacağı yönündeki yaklaşımı, özellikle iş insanları açısından geçişlerde tedirginliğin sürdüğüne işaret etti.

4. SÖZ: ERHÜRMAN 14 MART'TA HELLİMDE HALA İMZA OLMADIĞINI DUYURARAK İKİ TOPLUMLU TEKNİK KOMİTE ÇAĞRISINDA BULUNDU

Erhürman, 14 Mart’ta yaptığı açıklamada hellim tescili kapsamında denetim sürecinin başlayabilmesi için gerekli imzaların halen atılmadığını belirtmişti.

31 Ocak’a kadar tamamlanması hedeflenen sürecin Mart ortasına gelinmesine rağmen sonuçlanmadığını vurgulayan Erhürman, kuzeyin denetime açık olduğunu ve iki toplumlu teknik komite kurulması dahil iş birliğine hazır olduklarını ifade etmişti.

11 ARALIK MÜZAKERESİNİN ARDINDAN YAYIMLANAN BM RAPORUNDA YENİ GEÇİŞ KAPISI VURGUSU YER ALMIŞTI: UZLAŞI SAĞLANAMADI

Son olarak Birleşmiş Milletler’in 11 Aralık görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, güven artırıcı önlemler kapsamında yeni geçiş kapılarının açılmasının öncelikli başlıklar arasında yer alıyordu.

Ancak taraflar arasında bu konuda somut bir uzlaşıya varılamadı ve yeni kapıların açılmasına ilişkin süreçte de ilerleme sağlanamadı.

31 OCAK TAAHHÜTLERİ SINIFTA KALIRKEN, ERHÜRMAN’IN “İKİ KAPIYI AÇMAYI BECEREMEYEN LİDERLER, KAPSAMLI ÇÖZÜMÜ MÜZAKERE EDEMEZ” SÖZÜ ANLAM KAZANDI

Tüm bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, Aralık ayında Erhürman’ın aktardığı uzlaşı başlıkları çerçevesinde 31 Ocak hedeflerinin Mart ortası itibarıyla büyük ölçüde karşılanmadığı görüldü. Metehan’da kısmi ilerleme sağlanmasına rağmen tam kapasiteye ulaşılamadı; hellim sürecinde somut adım atılmadı, seyrüsefer gecikmeli başladı ve mülkiyet başlığında ilerleme kaydedilmedi.

Ortaya çıkan tablo, verilen taahhütlerle uygulama arasındaki uyumsuzluğu ortaya koyarken, sürecin güven inşası açısından zayıf kaldığı yönündeki değerlendirmeleri de beraberinde getirdi.

Öte yandan Erhürman’ın daha önce dile getirdiği, “Adada iki kapı açmayı beceremeyen liderler, Kıbrıs sorunun kapsamlı çözümü için müzakere edemez” yönündeki değerlendirmesi de bu gelişmelerle birlikte anlam kazandı. Erhürman, çözüm sürecinde ilerleme sağlanabilmesi için öncelikle verilen taahhütlerin yerine getirilmesi gerektiğini de ifade etmişti.