İlk geçiş kapısı 23 yıl önce bugün açıldı: 2003'ten bu yana kapı açılmayan en uzun dönemin eşiğinde

Kıbrıs’ta 21 Nisan 2003’te Ulusal Birlik Partisi–Demokrat Parti koalisyon hükümetinin aldığı tarihi kararla geçiş kapılarının serbest geçişlere açılmasının üzerinden 23 yıl geçti.

1974’ten 2003’e kadar Ledra Palace, Beyarmudu ve Akyar kapılarından oldukça sınırlı geçişler yapılabilirken, bu kararın ardından iki toplum arasında günlük hayatı doğrudan etkileyen yeni bir dönem başladı.

İLK GEÇİŞLER LEDRA PALACE’TAN

İlk karşılıklı geçişler 23 Nisan 2003’te Ledra Palace Geçiş Kapısı’nda gerçekleşti. Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar uzun yılların ardından ilk kez karşı tarafa geçme imkânı buldu.

Başlangıçta hem yaya hem araç geçişine açık olan Ledra Palace, 10 Mayıs 2003’te Metehan Geçiş Kapısı’nın açılmasıyla yalnızca yaya geçişine ayrıldı. 2003’ten 2018’e kadar geçen süreçte yeni kapılar kademeli olarak hizmete girdi.

2018 SON AÇILAN KAPILAR OLDU

En son 2018 yılında dönemin Kıbrıslı Türk lideri Mustafa Akıncı ile Kıbrıslı Rum lider Nikos Anastasiadis arasında varılan mutabakatla Gazimağusa’daki Derinya ve Lefke’deki Aplıç geçiş kapıları eş zamanlı olarak hizmete girdi.

Bu açılış, 2010’dan sonra hayata geçirilen ilk yeni kapı olurken, toplam geçiş kapısı sayısı 7’den 9’a yükseldi.

ERSİN TATAR HERHANGİ BİR KAPI AÇAMAYAN İLK LİDER OLDU: BU YIL KAPI AÇILMAZSA 9 YIL İLE EN UZUN KAPI AÇILMAYAN DÖNEME GİRİLECEK

Ancak 2018’den bu yana yeni bir kapı açılmadı. Bu durum, Ersin Tatar döneminde ilk kez hiçbir kapının açılmadığı bir süreci beraberinde getirdi.

2026 yılı içerisinde de yeni bir kapının açılmaması halinde, 9 yıl ile en uzun “kapı açılmayan dönem” yaşanmış olacak.

KIBRISLI RUMLARIN GEÇİŞLERİ AZALIRKEN, KIBRISLI TÜRKLERİN GEÇİŞ SAYILARINDAKİ ARTIŞ DİKKAT ÇEKTİ

Günümüzden devam edecek olursak, Polis Genel Müdürlüğü verilerine göre 2025 yılında kara kapılarından toplam 7 milyon 621 bin 23 giriş ve 7 milyon 618 bin 621 çıkış gerçekleşti. Aylık verilere bakıldığında yaz aylarında yoğunluk artarken, özellikle Ağustos ayında toplam geçiş sayısı 730 binin üzerine çıktı.

Buna karşın son yıllarda Kıbrıslı Rumların Kuzey’e geçişlerinde belirgin bir düşüş yaşanıyor. 2023 yılında 3 milyon 63 bin 408 olan geçiş sayısı, 2024’te 2 milyon 836 bin 884’e, 2025’te ise 2 milyon 398 bin 498’e geriledi. 2026’nın ilk iki ayında ise geçiş sayısı 307 bin 349’da kaldı. Bu rakam, 2025’e göre yüzde 16,87, 2024’e göre ise yüzde 28,15 oranında düşüş anlamına geliyor.

Pandemi sonrası dönemde Türk Lirası’nın değer kaybıyla Kuzey Kıbrıs’ın “ucuzluk merkezi” haline gelmesiyle artan geçişler, 2024 itibarıyla yükselen hayat pahalılığı nedeniyle gerilemeye başladı.

Öte yandan Kıbrıslı Türklerin Güney’e geçişlerinde artış dikkat çekiyor. 2024’te 425 bin 687 olan geçiş sayısı, 2025’te 511 bin 647’ye yükseldi. 2026’da bu rakamın daha da arttığı tahmin ediliyor.

YENİ KAPI TARTIŞMALARI SÜRÜYOR: UZLAŞMA OLSA DA "ÇIKAR" TARTIŞMASI ENGEL OLUYOR

Yeni geçiş kapıları konusu, liderler düzeyinde hâlâ en tartışmalı başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Rum lider Nikos Hristodulidis, yeni bir kapının yalnızca Kıbrıslı Türklerin yararına olacak şekilde görülmesine karşı çıktığını, açılacak geçişlerin her iki toplumun günlük yaşamına katkı sağlaması gerektiğini söylüyor. Bu nedenle Kaymaklı ya da Mia Milia gibi noktaların, Kıbrıslı Rumların da doğrudan fayda sağlayacağı başka güzergâhlarla birlikte ele alınmasını savunuyor.

Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman ise buna karşılık, Mia Milia ya da benzeri bir geçişin sadece Kıbrıslı Türklere yarar sağlayacağı yönündeki yaklaşımın ikna edici olmadığını, bugün ekonominin Güney’e doğru aktığı bir tabloda bunun tersine sonuç verebileceğini dile getiriyor. Erhürman, Haspolat ile Kiracıköy–Eğlence hattını öne çıkarırken, yeni taleplerin mevcut süreci zorlaştırabileceğini ve “pişmiş aşa su katmak” istemediklerini ifade ediyor.

Mart 2025’te Cenevre’de varılan anlaşmada dört yeni geçiş noktasının açılması konusunda ilerleme sağlanmış olsa da, uygulama aşamasındaki anlaşmazlıklar ve tarafların farklı öncelikleri nedeniyle süreç yavaş ilerledi.