Hatay, Güney Kıbrıs seçimlerini değerlendirdi: Aşırı sağ artık Kıbrıs Rum siyasetinin merkezine yakın

Araştırmacı Mete Hatay, Güney Kıbrıs’taki milletvekilliği seçimlerinin ardından yaptığı değerlendirmede seçim sonuçlarının Kıbrıs Rum siyasetindeki dönüşümü açık biçimde ortaya koyduğunu belirtti.

Hatay, sandıkların büyük bölümünün açılmasıyla birlikte en rahat nefes alan partinin DİSİ olduğunu ifade ederek, son haftalardaki anketlerde yüzde 20 bandına kadar gerileyen partinin son dönemde seçmenini yeniden konsolide etmeyi başardığını söyledi.

Özellikle ELAM korkusunun merkez sağ seçmeni yeniden DİSİ’ye yönlendirdiğini belirten Hatay, partinin son aylarda daha sağ bir çizgiye kaymasının da oy kaybını sınırladığını savundu. Hatay, bu sonucun mevcut DİSİ yönetimini de güçlendirdiğini ifade etti.

AKEL’in de beklentilerin üzerine çıkarak yaklaşık yüzde 24 seviyesine ulaştığını kaydeden Hatay, partinin hayat pahalılığı, sosyal devlet ve ekonomik güvensizlik başlıkları üzerinden yeniden toplumsal destek bulduğunu söyledi.

DİKO’nun da son günlerde toparlanarak yeniden çift haneli oy oranına yaklaşmasının dikkat çekici olduğunu belirten Hatay, bunun Kıbrıs Rum siyasetindeki geleneksel merkez partilerin tamamen tasfiye olmadığını gösterdiğini ifade etti.

ELAM’ın ise yükselişini sürdürmesine rağmen beklentilerin altında kaldığını kaydeden Hatay, partinin artık kalıcı bir siyasi aktöre dönüştüğünü ancak anketlerin yarattığı “büyük sıçrama” beklentisini karşılayamadığını söyledi.

Hatay, DİSİ ve DİKO’nun son günlerde kendi seçmenlerini yeniden toparlamasının ELAM’ın yükseliş hızını frenlediğini belirterek, buna rağmen aşırı sağın artık Kıbrıs Rum siyasetinin marjında değil merkeze yakın bir noktada bulunduğunu ifade etti.

Seçimlerin en dramatik kaybını EDEK’in yaşadığını söyleyen Hatay, geçmişte Kıbrıs siyasetinin önemli aktörlerinden biri olan partinin tarihsel ağırlığını büyük ölçüde kaybettiğini belirtti.

Doğrudan Demokrasi Kıbrıs hareketinin Meclis’e girmesine rağmen beklentilerin altında kaldığını da ifade eden Hatay, sosyal medyadaki görünürlüğün her zaman sandığa aynı şekilde yansımadığını söyledi.

Hatay, Avrupa değerleri, federal çözüm ve yeniden yakınlaşma söylemiyle seçimlere katılan Volt’un yaklaşık yüzde 3 seviyesinde kalmasını ise “gecenin en hüzünlü sonuçlarından biri” olarak değerlendirdi.

Güvenlik kaygıları, milliyetçilik ve kutuplaşmanın yükseldiğini savunan Hatay, insanların ortak gelecek kurmaktan çok kendi taraflarının sınırlarını güçlendirmeye yöneldiğini ifade etti.

Hatay ayrıca “temiz toplum” ve sistem karşıtı söylemle ortaya çıkan ALMA’nın, Fidias Panayiotou’nun Doğrudan Demokrasi hareketinin önüne geçmesinin de dikkat çekici olduğunu kaydetti.

İşgal karşıtı söylemleriyle öne çıkan Oz Karahan’ın yer aldığı Ekologlar hareketinin ise Meclis dışında kaldığını hatırlatan Hatay, genel tablonun merkez siyasetin tamamen çökmediğini ancak sistem karşıtı hareketler ile aşırı sağın kalıcı hale geldiğini gösterdiğini söyledi.

Hatay'ın değerlendirmesinin tamamıysa şu şekilde:

"An itibariyle sandıkların %80’i açılmış durumda ve görünen o ki artık tablo büyük ölçüde netleşti. Bu gecenin açık ara en rahat nefes alan partisi kuşkusuz DİSİ oldu. Son haftalarda yapılan anketlerde bile %20 bandını zorlayan parti, son düzlükte seçmenini yeniden konsolide etmeyi başardı. Özellikle ELAM korkusunun merkez sağ seçmeni tekrar “istikrar” refleksiyle DİSİ’ye yönlendirdiği görülüyor. Tabii burada itiraf etmek lazım, DİSİ'nin son aylarda daha sağa kayması oylarının bir kısmının ELAM'a kaçmasını engeledi. Bu sonuç aynı zamanda mevcut parti liderliğinin de elini ciddi biçimde güçlendirdi.

AKEL ise beklentilerin bir miktar üzerine çıkarak yaklaşık %24’lük bir banda oturmuş görünüyor. Bu da partinin özellikle hayat pahalılığı, sosyal devlet ve ekonomik güvensizlik üzerinden yeniden bir toplumsal damar yakalayabildiğini gösteriyor. En azından kendi tabanı açısından moral verici bir sonuç aldıkları söylenebilir.

Gecenin dikkat çeken diğer partisi ise DİKO oldu. Haftalar boyunca %5-6 civarında gösterilen parti, son günlerde ciddi bir toparlanma yaşayarak yeniden çift hanelere yaklaşmayı başardı. Bu durum bize Kıbrıs Rum siyasetindeki eski merkez partilerinin hâlâ tamamen tasfiye olmadığını da gösteriyor. Sistem çatırdasa bile eski siyasal refleksler kolay kolay kaybolmuyor.

ELAM ise paradoksal biçimde hem kazandı hem de tam anlamıyla istediğini alamadı. Parti yükselişini sürdürdü, artık kalıcı bir siyasal aktöre dönüştüğü çok açık ama anketlerin yarattığı “büyük sıçrama” beklentisinin altında kaldı. Özellikle son günlerde DİSİ ve DİKO’nun kendi seçmenlerine yeniden sahip çıkması ELAM’ın ivmesini frenlemiş gibi duruyor. Yine de artık aşırı sağın Kıbrıs Rum siyasetinin marjında değil, merkezine yakın bir yerde durduğunu kabul etmek gerekiyor.

Seçimin en dramatik çöküşünü yaşayan parti ise kuşkusuz EDEK oldu. Bir dönem Kıbrıs siyasetinin ağırlık merkezlerinden biri olan bu yapı artık tarihsel ağırlığını büyük ölçüde kaybetmiş görünüyor. Bir başka dikkat çekici sonuç ise Fidias’ın “Direkt Demokrasi” hareketinin meclise girmesine rağmen beklentilerin altında kalması oldu. Sosyal medyadaki görünürlüğün her zaman sandığa birebir tahvil edilemediğini bir kez daha gördük.

Bence gecenin en hüzünlü sonuçlarından biri ise Avrupa değerlerini, federal çözümü ve yeniden yakınlaşmayı açık biçimde savunan VOLT’un yaklaşık %3 bandında kalması oldu. Ada’da güvenlik kaygıları, milliyetçilik ve kutuplaşma yükseldikçe çözüm eksenli yeni siyasetin ne kadar dar bir alana sıkıştığı da ortaya çıkıyor. İnsanlar artık geleceği birlikte kurmaktan çok, kendi tarafının duvarlarını sağlamlaştırmaya yöneliyor.

Öte yandan “temiz toplum” ve sistem karşıtı popülist söylemle ortaya çıkan AYMA’nın Fidias hareketini geride bırakması da dikkat çekici. İşgal karşıtı dili daha sert kullanan Oz Karahan’lı Ekologlar ise meclis dışında kaldı.Genel tablo bize şunu söylüyor: Kıbrıs Rum siyasetinde merkez hâlâ tamamen çökmüş değil ama sistem karşıtı damar ile aşırı sağ artık kalıcı hale gelmiş durumda. Federal çözüm, yeniden yakınlaşma ve ortak gelecek fikri ise giderek daha dar, daha savunmacı bir siyasi alana sıkışıyor"