Arıklı: Karma oy dünyada bir tek bizde olan saçma bir sistemdir, bu yanlışı görün

Program yapımcısı Elif Evrensel’in karma oy sistemine ilişkin paylaşımının altına yorum yapan Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı, karma oyun dünyada yalnızca KKTC’de uygulanan “saçma bir sistem” olduğunu ileri sürdü.

Arıklı, karma oy sisteminin adayları daha yolun başında hem en yakın arkadaşına hem de partisine “kazık atmaya zorladığını” savunarak, sistemin düşüncede güzel ancak pratikte yanlış olduğunu ifade etti.

Her ne kadar kaliteli isimlerin Meclis’e gönderilmesi amacıyla seçmene tercih sunulmasının hedeflendiğini belirten Arıklı, ülkede her partiden renksiz ve ilkesiz isimlerin, akrabalık veya hemşehrilik ilişkilerinin ön plana çıkması nedeniyle sistemin suistimal edildiğini öne sürdü.

Arıklı, “İddia ediyorum; bugün Mecliste gördüğünüz 50 vekilden en az 30 tanesi karşılıklı paslaşmalarla Mecliste yerlerini almıştır” ifadelerini kullandı.

Karma oy simsarlarının bu işten “korkunç paralar kazandığını” da ileri süren Arıklı, seçmenin de her partiye ve her adaya “karma mavi boncuğu dağıttığını” söyledi.

Ülkede parlamenter sistem uygulandığını vurgulayan Arıklı, bu sistemde siyasi partilerin esas olduğunu belirtti. Arıklı, siyasi partilerin yönetim veya grup kararına aykırı davranmanın milletvekilleri açısından mümkün olmadığını kaydederek, vatandaşın siyasi partilere oy vermesi ve o partiden beğendiği adayları tercih edebilmesi gerektiğini ifade etti.

Evrensel'in paylaşımı:

"İster gücünü partine devret, ister Meclisi kur Parti başkanlarının hazırladığı listelere mecbur olduğunuzu mu düşünüyorsunuz? Sandıkta önünüzde iki yol var: Ya mühür vurup gücünüzü parti listesinin sıralamasına bırakırsınız ya da karma oy kullanıp Meclis’te görmek istediğiniz isimleri doğrudan kendiniz seçersiniz. Bir partiye mühür vurmak, o partiye doğrudan destek vermektir. Bu tercih partiyi güçlendirir; barajı geçmesine ve daha fazla vekil çıkarmasına katkı sağlar. Karma oy ise başka bir imkân sunar. Farklı partilerden beğendiğiniz adayları seçebilir, kendi siyasi çizginize yakın isimleri destekleyebilir, güven vermeyenleri boş bırakabilirsiniz. Böylece sadece partiye değil, Meclis’e girecek kişilere de müdahale etmiş olursunuz. Bu özellikle kendi siyasi çizgisini desteklediği halde, partilerin listelerine koyduğu liyakatsiz isimlerden rahatsız olan seçmen için önemlidir. Sırf tepki göstermek için anlayışınıza zıt bir yapıya yönelmek zorunda değilsiniz. Karma oyla hem kendi çizginize yakın adayları hem de farklı partilerde başarılı, çalışkan ve güvenilir bulduğunuz isimleri destekleyebilirsiniz. Burada ayrım nettir: Partiyi güçlendirmek isteyen mühür vurur. Meclis’te kimlerin olacağına karışmak isteyen karma oy kullanır. Karma oy da partilere katkı yapar; ancak mühür gibi tek bir partiye tam destek vermez. Hangi partiden kaç adayı işaretlerseniz, oyunuz o partiler arasında bölünür. Örneğin 50 adayın bir kısmını bir partiden, bir kısmını başka bir partiden seçerseniz, oyunuz da bu oranlara göre dağılır. Karma oy kullanacaksanız partiye mühür basmayın. Adayların yanındaki kutucuklara, Yüksek Seçim Kurulu’nun geçerli saydığı şekilde işaret koyun. Bir de hakkınızı eksik kullanmayın. Karma oyda genel kural olarak en az 23, en fazla 50 adaya oy verilir. Bu sistem size 50 kişiye kadar seçim yapma hakkı tanır. Birkaç ismi işaretleyip bırakmak, sandıkta elinizdeki gücü yarım kullanmak demektir. Sadece en sevdiklerinize değil; güvenilir bulduğunuz, çalışkan gördüğünüz, Meclis’te kalmasını ya da Meclis’e girmesini istediğiniz liyakatli isimlere de oy verin. Çünkü boş bıraktığınız her tercih, başkalarının sizin adınıza karar vermesine alan açar. Sandık başında elinize aldığınız pusula, sadece partilerin değil, sizin de iradenizin belgesidir. Ne yaparsanız yapın, bilinçli yapın... Kaynaklar: 1. 5/1976 Seçim ve Halkoylaması Yasası. 2. Yüksek Seçim Kurulu seçmen bilgilendirme kılavuzları. 3. KKTC seçim sistemi ve milletvekilliği genel seçimleri teknik işleyişi. 4. İlgili dönem seçim sonuçları ve tercihli oy analizleri. 5. Siyasi partilerin aday belirleme süreçleri ve karma oy etkisine dair incelemeler."

Arıklı'nın yorumu:

"Elif Evrensel karma oy dünyada bir tek bizde olan saçma bir sistemdir. Adayı daha yolun başında hem en yakın arkadaşına, hem de partisine kazık atmaya zorlayan bir sistemdir. Düşüncede güzel, pratikte yanlıştır. Her ne kadar kaliteli isimleri meclise göndermek için seçmene tercih sunulsun diye düşünülse de her partiden renksiz, ilkesiz, sırf akrabalık veya hemyerlilik ilkeleri ön plana çıktığı için ülkemizde oldukça suistimal edilmektedir. Bu yanlışı görün lütfen. İddia ediyorum; Bugün Mecliste gördüğünüz 50 Vekilden en az 30 tanesi karşılıklı paslaşmalarla Mecliste yerlerini almıştır. Ayrıca karma oy simsarları bu işten korkunç paralar kazanmaktadır. Öte yandan seçmen de her partiye ve her adaya karma mavi boncuğu dağıtmaktadır. Demem o ki; Ülkemizde parlamenter sistem uygulanmaktadır ve bu sistemde siyasi partiler esastır. Siyasi Partilerin Yönetim veya grup kararına aykırı davranmak Milletvekilleri açısından mümkün değildir. Vatandaş siyasi partilere oy vermeli ve o partiden beğendiği adayları tercih edebilmelidir."