Karma oy: YSK’dan sadeleştirme tavsiyesi

Seçim sisteminin en çok tartışılan başlıklarından biri olan karma oy yeniden gündemde. Uzun yıllardır kaldırılması veya değiştirilmesi yönündeki tartışmalar devam ederken, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) karma oyun tamamen kaldırılması yerine sistemin sadeleştirilmesi ve kolaylaştırılması yönünde bir öneri hazırladığı öğrenildi.

Özellikle yaklaşan seçim atmosferi içerisinde yeniden gündeme gelen karma oy tartışmalarında dikkat çeken nokta ise, siyasi partiler arasında kaldırılmasına yönelik güçlü bir siyasi iradenin henüz oluşmaması oldu.

İKTİDAR DESTEK ARAMIŞTI, MUHALEFET “26’YI BULUN” DEMİŞTİ

Karma oy konusu son dönemde hükümet ile muhalefet arasında da tartışma başlıklarından biri olmuştu.

İktidar kanadı, seçim sisteminde değişiklik yapılabilmesi için muhalefetin desteğini istemiş, muhalefet ise anayasal ve yasal çoğunluğa işaret ederek “26 oyu bulun, gelin” yaklaşımını ortaya koymuştu. 

CTP'nin tutumu, "alet olmayız, biz gelir; biz kaldırırız" şeklinde.... 

Bu durum, seçim sisteminde değişiklik yapılmasının yalnızca teknik değil, aynı zamanda güçlü bir siyasi uzlaşma gerektiren bir konu olduğunu da ortaya koyuyor.

ANKETLERDE DİKKAT ÇEKEN SONUÇ

Partilerin son dönemde yaptırdığı çeşitli kamuoyu araştırmalarında karma oy konusu da seçmenlere yöneltilen başlıklardan biri oldu.

Edinilen bilgilere göre araştırmalarda ilginç bir tablo ortaya çıkıyor. Karma oy kullanmayan veya kullanmayı tercih etmeyen seçmenlerin önemli bir bölümünün dahi karma oy uygulamasının tamamen kaldırılmasına karşı çıktığı belirtiliyor.

Bu durum, karma oyun fiili kullanım oranları ile seçmenin sisteme ilişkin yaklaşımının birbirinden farklı olabileceğini gösteriyor.

Siyasi çevrelerde, seçmenin karma oyu bir tercih hakkı olarak gördüğü ve bu hakkın tamamen ortadan kaldırılmasına sıcak bakmadığı değerlendirmeleri yapılıyor.

ÇAVUŞOĞLU: "KULLANAN ZATEN NASIL KULLANACAĞINI BİLİYOR"

Konu hakkında dün katıldığı bir tv programında konuşan Eğitim Bakanı Nazım Çavuşoğlu, seçmenlerin karma oy kullanma zorunluluğu olmadığını söyledi.

Çavuşoğlu, “karma oy kullanan zaten nasıl kullanacağını biliyor.” dedi.

YSK’DAN “KOLAYLAŞTIRIN” YAKLAŞIMI

Kulislerde konuşulan en önemli gelişme ise Yüksek Seçim Kurulu’nun hazırladığı teknik değerlendirme oldu.

Edinilen bilgilere göre YSK, karma oyun tamamen kaldırılmasından ziyade sistemin sadeleştirilmesi ve seçmen açısından daha kolay kullanılabilir hale getirilmesi yönünde görüş ortaya koydu.

Kurulun, seçim sürecinde yaşanan pratik sorunları dikkate alarak hazırladığı önerileri hükümet yetkilileriyle paylaştığı belirtiliyor.

GARDİYANOĞLU DOĞRULADI

Konu hakkında konuşan eski Çalışma bakanlarından Sadık Gardiyanoğlu, önceki gün katıldığı bir tv programında soru karşısında söz konusu YSK’nın “kolaylaştırma-sadeleştirme” önerisini doğruladı.

Gardiyanoğlu, başbakanın bu konuda kendilerini bilgilendirğini söyledi. 

SAYIM SÜRELERİ VE GEÇERSİZ OYLAR

Karma oy uygulamasına ilişkin en büyük eleştiriler uzun yıllardır oy verme ve sayım süreçlerinde yaşanan zorluklar üzerinde yoğunlaşıyor.

Özellikle; Oy pusulalarının karmaşıklığı, Geçersiz oy oranları, Sayım sürelerinin uzaması, Sonuçların gecikmesi, İnsan hatasına açık işlemler, Sandık kurulları üzerindeki iş yükü seçim dönemlerinde sık sık gündeme geliyor. YSK’nın da özellikle bu alanlarda yaşanan zaman kaybı ve hata risklerinin azaltılmasını hedeflediği ifade ediliyor.

Karma oy sistemi, seçmene farklı partilerden adaylara oy verebilme imkânı tanıdığı için demokratik temsil açısından önemli bir araç olarak savunuluyor.

Ancak aynı sistem, seçim gecelerinde uzun süren sayım işlemlerine ve sonuçların gecikmesine de neden olabiliyor.

SİYASİ UZLAŞI OLMADAN DEĞİŞİKLİK ZOR

Karma oyun tamamen kaldırılması yönünde güçlü bir siyasi çoğunluk bulunduğuna dair bir işaret ise şu aşamada görülmüyor.

Hem kamuoyundaki hassasiyetler hem de partilerin kendi seçmen tabanlarından gelen farklı beklentiler nedeniyle siyasi partilerin bu konuda temkinli davrandığı değerlendiriliyor.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde tartışmaların “karma oy kaldırılsın mı?” sorusundan çok, “karma oy nasıl daha sade ve uygulanabilir hale getirilebilir?” başlığı etrafında şekillenebileceği konuşuluyor.

Karma oy tartışması bir kez daha seçim sisteminin iki temel unsuru arasındaki dengeyi gündeme getiriyor.

Bir tarafta seçmene daha fazla tercih hakkı sunan ve temsili güçlendirdiği savunulan mevcut sistem bulunurken, diğer tarafta seçim güvenliği, hız ve pratiklik gerekçeleriyle daha sade bir model talep eden görüşler yer alıyor.

YSK’nın önerisinin, bu iki yaklaşım arasında bir orta yol arayışı olarak değerlendirildiği ifade ediliyor.