Hava Emniyeti Soruşturmacısı Birdal Cihangir: Ercan'da tam anlamıyla iç hat statüsü hukuken zor

Hava Emniyeti Soruşturmacısı Birdal Cihangir, son günlerde Ercan Havalimanı’nın Türkiye açısından “iç hat” kapsamına alınacağı yönündeki açıklamalara ilişkin değerlendirmesinde, konunun siyasi değil, uluslararası havacılık hukuku, ICAO sistemi ve havacılık ekonomisi açısından ele alınması gerektiğini ifade etti.

Cihangir, mevcut uluslararası havacılık hukuku çerçevesinde gerçek anlamda bir “iç hat” statüsü oluşturmanın oldukça güç göründüğünü belirterek, bunun yalnızca siyasi değil, aynı zamanda hukuki, teknik ve ekonomik bir mesele olduğunu vurguladı.

Cihangir, 1944 tarihli Chicago Konvansiyonu’nun uluslararası sivil havacılığın temel hukuk metni olduğunu hatırlattı. Konvansiyon uyarınca devletlerin, egemenlik alanları içerisindeki uluslararası girişe açık havalimanlarını belirleme, bunları ulusal havacılık bilgi yayınlarında (AIP) yayımlama ve uluslararası havacılık bilgi sistemine dahil etme yetkisine sahip olduğunu kaydetti.

Bu sistemin özellikle Chicago Konvansiyonu’nun 10. ve 68. maddeleri ile ICAO Annex 15 çerçevesinde işletildiğini ifade eden Cihangir, bir havalimanının uluslararası sivil havacılık sistemindeki konumunun yalnızca idari bir kararla değil, uluslararası hukuk mekanizmasıyla belirlendiğini söyledi.

Cihangir, bu nedenle uluslararası nitelikteki bir uçuşun yalnızca idari bir kararla “iç hat” olarak tanımlanmasının mevcut sistemle kolayca bağdaşmadığını belirtti.

ICAO Annex’lerinin havaalanı işletmesi, güvenlik, sınır kontrolleri, pasaport ve gümrük işlemlerini uluslararası standartlara bağladığını ifade eden Cihangir, Türkiye’nin de ICAO üyesi olarak bu standartları uyguladığını kaydetti.

Bir uçuşun “iç hat” sayılmasının yalnızca bilet satışıyla ilgili olmadığını belirten Cihangir, sınır rejiminin de buna uygun olması gerektiğini vurguladı.

Türkiye’den Ercan’a yapılan seyahatlerde yolcuların çıkış işlemlerine tabi olduğunu hatırlatan Cihangir, pasaport veya kimlik kontrolü ile gümrük işlemlerinin yapıldığını söyledi.

Gerçek iç hat uçuşlarında bu işlemlerin bulunmadığını ifade eden Cihangir, bu nedenle hukuki açıdan iç hat kavramının yalnızca havacılığı değil, sınır ve gümrük hukukunu da ilgilendirdiğini belirtti.

Ercan Havalimanı’nın uluslararası hukuk bakımından istisnai bir örnek olduğunu belirten Cihangir, kağıt üzerinde ada üzerindeki uluslararası temsil yetkisinin Kıbrıs Cumhuriyeti’ne ait olduğunu ifade etti.

Cihangir, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Ercan’ı uluslararası girişe açık bir havalimanı olarak kabul etmediğini, buna karşılık fiiliyatta Ercan’da uluslararası standartlarda hava trafik hizmeti verildiğini söyledi.

Pist, kule, terminal, pasaport ve gümrük hizmetlerinin bulunduğunu belirten Cihangir, Ercan’ın ICAO tanımlayıcısı (LCEN) ve IATA kodunun (ECN) teknik olarak kullanıldığını ancak bunun hukuki tanınma anlamına gelmediğini ifade etti.

Cihangir, bu nedenle Ercan’ın hukuken ve fiilen farklı statülere sahip olduğunu vurguladı.

Cihangir, Ercan’ın hukuken iç hat statüsüne alınmasının güç olduğunu ancak Türkiye’nin kendi egemenlik alanındaki mali düzenlemeleri değiştirebileceğini belirtti.

Bu kapsamda yolcu hizmet ücretleri, havalimanı hizmet bedelleri, bazı vergi ve harçlar ile operasyonel maliyet unsurlarının “iç hat benzeri” bir mali rejime tabi tutulabileceğini ifade etti.

Cihangir, bu durumda uçuşun hukuki niteliğinin değişmeyeceğini ancak havayollarının işletme maliyetlerinin önemli ölçüde azalabileceğini söyledi.

Vergi ve maliyetlerde düşüş olsa bile bunun otomatik olarak bilet fiyatlarına yansımayabileceğini belirten Cihangir, fiyatların arz-talep dengesi ve rekabetle belirlendiğini ifade etti.

Türkiye–KKTC hava hattında doluluk oranlarının yılın önemli bölümünde yüzde 80’in üzerinde olduğunu hatırlatan Cihangir, bu durumun güçlü talebe işaret ettiğini söyledi.

Maliyetlerin düşmesinin her zaman yolcuya indirim olarak yansımayabileceğini belirten Cihangir, işletmelerin bu avantajı kârlılık artışı olarak değerlendirebileceğini kaydetti.

Cihangir, tartışmanın yalnızca “Ercan iç hat olur mu” sorusuyla sınırlı olmadığını belirterek, asıl meselenin KKTC vatandaşlarının erişilebilir fiyatlarla hava ulaşımına kavuşması olduğunu söyledi.

Vergi indiriminin önemli ancak tek başına yeterli olmadığını ifade eden Cihangir, rekabetin artırılmasının da gerekli olduğunu vurguladı.

Bu kapsamda yeni nesil bir Kıbrıs Türk Hava Yolları modelinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Cihangir, amacın özel sektörle rekabet değil, vatandaşın ulaşım hakkını korumak ve fiyat baskısını dengelemek olduğunu belirtti.

Cihangir, havacılıkta ucuz biletin yalnızca maliyet düşüşüyle değil, rekabeti artıran doğru kamu politikalarıyla mümkün olabileceğini de sözlerine ekledi.