Gözler Hukuk Komitesinde: Karmada değişiklik, çifte seçimde yeni tartışma

Cumhuriyet Meclisi Hukuk, Siyasi İşler, Dışilişkiler ve Savunma Komitesi, bugün seçim sisteminde önemli değişiklikler öngören yeni Seçim ve Halkoylaması Yasası çalışmasını görüşmek üzere toplanması bekleniyor.

Komitenin gündemindeki düzenlemenin en kritik başlıklarından birini ise uzun süredir siyasi tartışmaların merkezinde bulunan karma oy sistemi oluşturuyor.

Seçim yasasında yapılması planlanan değişiklikler, yalnızca seçmenin oy kullanma biçimini değil, aynı zamanda yaklaşan seçim takviminin nasıl şekilleneceğine ilişkin siyasi tartışmaları da doğrudan etkiliyor.

Bu nedenle bugün gerçekleştirilecek komite toplantısı, teknik bir yasa çalışmasının ötesinde, önümüzdeki dönemin seçim sistemine ilişkin önemli siyasi kararların tartışılacağı bir zemin olarak değerlendiriliyor.

KARMA OY MASANIN EN KRİTİK BAŞLIĞI

Karma oy uygulamasının kaldırılması veya sistemin sadeleştirilmesine yönelik tartışmalar bir süredir devam ediyor.

Sistemin savunucuları, karma oyun seçmene farklı partilerden adaylar arasında tercih yapma imkânı verdiğini, seçmen iradesini genişlettiğini, buna ek olarak da seçmenin karma oyun kaldırılmasına “karşı” olduğunu savunurken, karşı görüşte olanlar ise uygulamanın oy kullanma ve özellikle oyların sayımı aşamasında ciddi teknik zorluklar ve seçim sathında bir tür “çeteleşmeye” neden olduğunu -belirtiyor.

Dolayısıyla komitenin önündeki düzenleme, yalnızca “karma oy kalkacak mı?” sorusuyla sınırlı değil. Oy verme işleminin nasıl daha anlaşılır ve uygulanabilir hale getirileceği de tartışmanın önemli başlıklarından biri.

YDP ÖNCE KATILMAYACAĞINI AÇIKLADI

Seçim yasası çalışmasını siyasi açıdan daha kritik hale getiren gelişmelerden biri ise hükümet ortakları arasındaki görüş ayrılığı oldu.

Yerel ve genel seçimlerin aynı tarihte yapılmasına karşı çıkan hükümet ortaklarından Yeniden Doğuş Partisi, Başbakan Ünal Üstel’in açıklamaları doğrultusunda UBP ile Demokrat Parti’nin iki seçimin aynı tarihte yapılması konusunda uzlaştığının anlaşıldığını belirterek, 18 Ağustos’taki Meclis Hukuk Komitesi toplantısına katılmayacağını açıklamıştı.

Ancak YDP daha sonra yeni bir açıklama yaparak kararını değiştirdi ve komite toplantısına katılacağını duyurdu.

Bu değişiklik, seçim yasasına ilişkin komite çalışmasının hükümet ortakları açısından da ne kadar hassas bir siyasi zeminde yürütüldüğünü ortaya koydu.

DP’DEN KARMA OY İÇİN NET MESAJ

Demokrat Parti cephesinden de komite toplantısı öncesinde dikkat çeken bir açıklama geldi.

DP Genel Sekreteri Serhat Akpınar, komite toplantısında karma oyun kaldırılması yönünde bir karar iradesinin ortaya çıkması halinde, Demokrat Parti’nin bu konudaki duruşunu ve değerlendirmelerini komite huzurunda açık ve herhangi bir tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya koyacağını açıkladı.

Bu açıklama, karma oy konusunun komite toplantısında yalnızca teknik bir seçim sistemi düzenlemesi olarak değil, siyasi partilerin kendi pozisyonlarını ortaya koyacağı başlıklardan biri olacağını gösteriyor.

SEÇİM TARİHİ TARTIŞMASI YASANIN ARKA PLANINDA

Seçim Yasası üzerindeki çalışma, bir başka kritik tartışmanın da gölgesinde yürütülüyor: Yerel ve genel seçimlerin aynı tarihte yapılıp yapılmayacağı.

Hükümet içerisinde bu konuda farklı görüşler bulunurken, iki seçimin aynı gün gerçekleştirilmesi halinde ortaya çıkabilecek hukuki, idari ve pratik sonuçlar da siyasi partiler tarafından değerlendiriliyor.

Dolayısıyla bugün Hukuk Komitesi’nde ele alınacak yasa değişikliği, yalnızca seçim sisteminin teknik ayrıntılarını belirlemeyecek. Düzenlemenin içeriği ve komitede ortaya çıkacak siyasi irade, önümüzdeki dönemde seçimlerin hangi sistemle ve hangi koşullarda yapılacağına ilişkin tartışmanın da önemli bir parçasını oluşturacak.

GÖZLER KOMİTEDEN ÇIKACAK İRADEDE

Bugünkü toplantının ardından özellikle üç başlıkta ortaya çıkacak tablo yakından izlenecek:

Karma oy konusunda nasıl bir düzenleme yapılacağı,

Hükümet ortaklarının seçim sistemi ve seçim takvimine ilişkin pozisyonlarının ne ölçüde örtüşeceği,

Yerel ve genel seçimlerin aynı tarihte yapılması tartışmasının yasa çalışmasına nasıl yansıyacağı.

Bu nedenle Hukuk Komitesi’nin toplantısı, seçim yasasının teknik olarak yeniden düzenlenmesinden çok daha geniş bir anlam taşıyor. Komitede ortaya çıkacak irade, hem seçmenin sandıkta kullanacağı yöntemi hem de siyasi partilerin önümüzdeki seçimlere ilişkin stratejilerini doğrudan etkileyebilecek nitelikte.

ZİYA ÖZTÜRKLER: ÖNERİNİN KAPSAMI SINIRLI, ESAS MESELE KARMA

Seçim ve Halkoylaması Yasası’na ilişkin de hükümetin çalışmalarının yoğunlaştığını belirten Meclis Başkanı Ziya Öztürkler, esas gündemin karma oyun kaldırılması olduğunu söyledi.

Yasa önerisinin kapsamının sınırlı olduğunu ifade eden Öztürkler, seçim tarihinin ise yasadan bağımsız bir Meclis kararı olduğunu vurguladı.

Öztürkler, “Seçim tarihi bir yasa değil, karardır. Yetki Cumhuriyet Meclisi’ndedir. Hükümet konuyu Bakanlar Kurulu’nda ele alacak, ardından Meclis’e getirecek ve karar alınacaktır” dedi.