Ulus etnos değildir ama...

loading
30 Mayıs, Cumartesi
£

8.42

7.57

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Ulus etnos değildir ama...

Hepimizin başına geliyordur. Bazen konuşurken, çok iyi bildiğiniz bir isim, dilinizin ucuna takılır; bir türlü çıkmaz. Size öyle gelir ki azınızı açıp "a" deseniz o isim de çıkacak ama çıkmaz… On dakika sonra, ilgisiz bir cümlenin ortasında, beyninizden fışkırıverir. Bu yazdığım konu da bende öyle oldu. Başından alalım…

Düşünce, kavramlarla olur. Önce kullandığınız "consept"i tanımlarsınız! Hem kendinizin hem de dinleyenlerin ne düşünüp söylediğinizi anlaması, ancak böyle mümkün olur.

Ulus ve ulusçuluk, insanlığa modern çağların bir hediyesidirler. Bazen o topluma bir devlet hediye eder, bazense devlet onu üretir. Garibaldi'nin lâfı ünlüdür: "İtalya'yı kurduk! Şimdi ona bir de İtalyan Ulusu kurmamız gerek." 20.yy'ın belki de en çok konuşulan, ama üzerinde herkesin kabul ettiği ortak bir tanım bulunmayan kavramı, Ulus'tur.

Ortaya çıktığı Fransa'da, ayni sınırlar içinde yaşayan, ayni tarihsel kökenden gelen, ayni dili konuşan, ayni inancı paylaşan, ayni ortak gelecek tasavvuruna sahip toplum biçimi, diye anlaşılmıştır. Hemen yanı başındaki Almanya'da, çok daha değişik tarihsel ve politik durumların sonucu, ayni soydan gelen insanlar, diye düşünülen, romantik bir kavramdır. Burunlarının dibindeki Britanya'da (ve onlarla "iltisaklı" ABD'de) kavramın tanımı, bir Ulus devlete vatandaşlık bağları ile bağlı herkes; diye tarif edilir. Kavramı kendi üretmeyen, daha çok Fransa'da okuyan orta sınıf aydınlarının kafasında, üretim ilişkileri ve hatta bazen politik ilişkilerden de bağımsız, romantizm ötesi bir hırs ve fanatizm örneği ortaya çıktığı Balkanlar'da ise Alman Tipi Ulusçuluk'un da ötesinde, resmen bir Etnosantrik iddia ve bunalımdır. Osmanlı toprağına, yani bizim kültürümüze de oradan girmiştir. Eski Osmanlı toprağına yabancı bir düşüncedir çünkü, burada her halk; hep beraber yaşıyor, hiçbir etnos ülkenin hiçbir yanında tek başına ve hatta çoğunluk halinde yaşamıyordu. Onun için Arap Ulusçuluğu vardır, ama Arap Ulusu halâ yoktur. Ermeni Ulusçuluğu vardır ama Ermenistan yoktur. Kürt Ulusçuluğu vardır ama Kürt ulusu, ülkesi ve devleti, yoktur. Ve nihayet, son zamanlarda, Kıbrıs Ulusçuluğu da bazı orta sınıf okumuş çocukların beyninde vardır ama Kıbrıs Ulusu diye bir ulus yoktur.

Çünkü bizim kafamızdaki Ulus kavramı, eksiktir.

Öncelikle Türkiye devlet paradigmasındaki Türk tanımı eksiktir! "TC vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes, Türk'tür!" Ulus devleti yaşatmak için daha başka bir tanım, elbette kabul edilemez! Ve bunu ilk yapan da Türkiye devleti değildir. Ama, onların hiçbiri Osmanlı İmparatorluğu'ndan miras kalmadılar ki! Ulusal bütünlüğü sağlamak için, elbette bu tanım öne çıkarılmalıdır ama Etnik olarak da Türk olanlar neresinde bu tanımın? Ve, kendi iradesini kimse sormadan vatandaşlık dışında kalan, bizim gibi, "nesebi en sahih Türkmen toplulukları" nın tanımı ne olacak? Cümle, İlber Ortaylı'ya aittir ama 1992'den beri belgeleri ile bunu yazan da naçizane, benim; hoca kusura kalmasın… İçerde "vatandaşlık bağı"; dışarıda "etnos" olur mu? Eksik bu tanım…

"Oğluna Türk kızı mı aldınız?" sorusunu duymayan var mıdır? Türk, kendi! Bizim oğlan, Fransız maşallah… Ama ben, "Kıbrıslıyım" dersem, çok ayıp oluyor! Ne farkımız var? Fark senin kafanın içinde canım kardeşim!

Sağımızın bu konudaki hali, budur…

Gelelim "solumuz" ve hatta "aşırı solumuz"a…

Türkiye'ye kıtır atmak söz konusu ise, "Ben Kıbrıslıyım…" Vatandaşlık bağı ile bağlı! Ve zaten Türkiye de kendi içinde aynı iddiayı söylemiyor mu? Modern… Tanımlar ulus yaratmaz ama amenna…

"Gıcık", bununla bitmiyor! Türk Milli Takımı, Dünya Atletizm Şampiyonasında final koşunca, "Bunlar Türk mü?"… Ne oldu? Bu defa da olduk "etnosantrik"? Ulus vatandaşlık bağı değil miydi? Şimdi "ortak soy sop" mu oldu? Ramil ile Yiğitcan ol babta da dibine kadar Türk, ama olsun… "Zenci"ler mi batıyor? Kafa karışıklığı önemli!

Onun için "Genetik araştırmalarda Kıbrıslı Türkler ile Rumlar arasında %7 oranında akrabalık bulundu" diye bayram ediyor, arkadaşlarımız! Ne demek bu? %93'ünün de hiçbir akrabalığı yok! Zannettiğiniz gibi 400 senede karışmamışlar, demek değil mi? "Sarsma! Bırak algı yaratalım!"

Ulus, modernitenin toplumsal düzenidir. Ulusa ait değilseniz, premodern çağlara ait bir topluluksunuz demektir. Aşiret, kabile, boy… Henüz "Ulusötesi" bir uygarlık oluşmadı. Ne zaman oluşacağı da henüz belli değil.

Biz, Kıbrıslı Türkler, elbette Türk ulusunun bir parçasıyız ama Kıbrıslı'yız da! Bu coğrafya demek değildir! Yaşanılan farklı tarihsel sürecin karakterimize eklediği özellikler demektir. Ama be kardeşim, her iki taraf da önce bir kavram tanımınızı doğru dürüst ortaya koyun… Vatandaşlık bağından mı bahsediyorsunuz? Etnisiteden mi?

Her iki taraf da!

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.