Mahkeme davaları çözüm değil

Birçok yazılarımda benim neslin kısıtlı, masum yaşantımızı zamane çocuklarının şimdiki yaşantıları ile kıyaslayarak onların teknolojiden çok olumsuz etkilendiklerini, birçok risklerle karşılaştıklarını, yaratıcılıklarının yok olma yoluna gittiğini vurguladım.

Sosyal medyanın özellikle gençler üzerinde ölümle sonuçlanabilecek etkileri olduğunu örnekler vererek belirttim. Geçmiş yazılarımda değindiğim Molly Russell, Mia Janin ve Morgan Ribeiro sosyal medyanın kurbanları arasında olan üç genç. İkisi henüz 14 yaşında öğrenci kız, diğeri 20 yaşında genç bir kadındı. Hazin hikayelerini aşağıdaki linklerden okuyabilirsiniz:

Sosyal medya ölüme neden olabiliyor, Sosyal medyanın kurbanları

Birkaç gün önce Amerika’nın New Meksiko ve Los Angeles eyaletlerinde çok önemli davalar sonuçlandı. Facebook, Instagram ve WhatsApp uygulamalarının sahibi dev teknoloji şirketi Meta, çocukların zihinsel sağlığına zarar vermek ve kullanıcıları platform güvenliği konusunda yanıltmak suçlarından birçok davada suçlu bulunarak yüzlerce milyon dolar ceza ve tazminat ödemeye mahkum edildi.

New Meksiko davası yöneticilerin çocuklara yönelik bağımlılık, zararlı içeriklere maruz kalma ve cinsel taciz gibi risklerin farkında olduğunu gösteren Meta belgelerini ortaya çıkardı, ancak yöneticilerin güvenlik yerine finansal kazancı öne çıkardıklarını vurguladı. Meta binlerce ihlal için 375 milyon dolar para cezasına çarptırıldı.

Bu davalar milat olacak nitelikte davalardır. En nihayet teknoloji şirketleri ciddi bir şekilde sorgulanmaya, suçlanmaya başladılar. Hem de anladıkları dilde, kârlarını etkileyecek şekilde. Tabii ki hemen bu kararlara karşı itiraz hakkını kullanacaklarını açıkladılar. En büyük korkuları bu davalardan ilham alan dünya çapında hizmetlerini kullanan binlerce müşterilerinin de aleyhlerine dava açmasıdır.

Meta şirketi yöneticilerinin hizmetlerinin sunduğu risklerin bilincinde olarak bu risklere karşı tedbir almamaları endişe vericidir. Demek oluyor ki hükümetlere önleyici tedbirler aldıkları üzerinde verdikleri sözler hep göstermelikti.

Ben mahkeme davalarının bu çok ciddi konularda kalıcı çözüm olduğuna inanmıyorum. Büyük bir ihtimalle davalar itiraz sonucu ya başarısız olacak, ya da avukatlar tarafıdan yıllarca uzatılacaktır.

Hükümetlerin çok daha faal bir şekilde, hatta yasaklamalar getirerek Meta gibi dev şirketleri daha sıkı denetim altına almaları gerekmektedir, çünkü geçmişte bu tür şirketleri gönüllü olarak kendi önlemlerini almaya teşvik etmek etkili olmamıştır.

Yasaklar son çare olarak kullanılması gereken yöntemlerdir, ama sırasında etkili olabilirler. Kıyaslama garip gelebilir ama kapalı alanlarda sigara kullanımının yasaklanması insan sağlığının iyileşmesi alanında çok etkili olmuştur.

Başka bir örnek; Araba kullanıcılarına ve yolcularına yasalarla emniyet kemeri takma zorunluluğu getirmek araba kazaları ölümlerini %45 azaltmıştır.

Sırasında yasaklama önemlidir, ancak en etkili, kalıcı önlem mahkemelerden hükümetlerin yasaklarından değil, eğitimden geçer. Her şeyin çözümüdür eğitim. Bu konuda ailelerin eğitilmesi ve çocuklarının Meta platformları gibi sosyal medya araçlarını kullanmasını denetlemede daha çok bilgi ve güven sahibi olmaları tüm yasaklamalardan, önlemlerden daha etkili olacaktır. Tabii ki okullara da bu konuda büyük görevler düşmektedir.

Birleşik Krallık hükümeti sosyal medya, dijital kullanım yasakları ve uygulamalardaki zaman sınırlamalarını kapsayacak bir pilot deneme düzenlemiş bulunuyor. Bir ilk olan bu deneme 300 gencin evlerinde uygulanacak.

26 Mayıs 2026'da kapanacak ve şimdiden ebeveynlerden ve çocuklardan yaklaşık 30.000 yanıt alan dijital wellbeing danışmanlığıyla birlikte yürütülecek olan bu pilot uygulamalar 6 hafta sürecek ve çeşitli kısıtlamaların gençlerin günlük yaşamlarını nasıl etkilediğini test edecek.

Bu tür projelerin hayati önemi olduğu malum. Ancak hükümetin acilen düşünmesi gereken konu gençlere yönelik fonların artırılması olmalıdır. Geçmişte her yerel belediyenin bir Gençlik Hizmetleri bölümü vardı. Kısıtlamalar sonucu bu son derece önemli işlev gören bölümler kapatıldı. Gençlerin karşılaştığı bu çok ciddi sorunların giderilmesine yardımcı olmak amacıyla geçlerin anlayacakları dilden konuşan, onlara yol gösteren gençlik projeleri çalışanları acilen yeniden devreye sokulmalıdırlar.