Tek çare piyasaların ucuzlatılması…

Ülke yangın yerine döndü mü isyan haktır der şair. Hükümetin her ay memurları, emeklileri ve sosyal yardım alanları ödeyebilmek için ihtiyaç duyduğu para 12 milyar. Maliye Bakanı Özdemir Berova’yı konuk aldığımda bana yerel gelirlerin düştüğünü söylemişti. Gelirlerin yaz aylarına doğru artabileceğini umduklarını da dile getirmişti. Malum oteller boş, turist yok. Bölge savaştan dolayı hayli kritik ve sıcak. Bu nedenle bu yaz özellikle Kıbrıs'a turist gelmeyebilir. Haliyle insanlar daha güvenli bölgelere seyahat etmek isteyeceklerdir. Turizm Bakanlığının bu sıkıntı ile ilgili çözüm bulması gerekiyor. Bakan Ataoğlu’nun Türkiye'ye giderek oradaki halkı KKTC’ye tatil yapmak için gelme çağrısı yaptığını sıkça gözlemliyoruz.

Daha önce de yazdım yine yazmakta gereklilik duyuyorum. Bu yaz KKTC turizmini sadece ve sadece Türk turist kurtarabilir. Türkiye pazarına ciddi yatırım yapılması ve kampanyalar düzenlenmesi gerekiyor ki gelirler turizm sayesinde bir artış göstersin. Aksi takdirde komiteye çekilen hayat pahalılığı meselesi her ne karar alınırsa alınsın çözümlenmeyebilir.

Hep yazıyorum yazacağım; Fiyat İstikrar Fonu. Bu fonda para toplarsanız bu zamları sübvanse edebilirsiniz. Bu fonda kimine göre para var kimine göre para yok.

Örneğin akaryakıt zammı ile elektrik zammını sübvanseye edebilirsiniz. Hükümet son zammı bir hafta sübvanse etti sonrasında serbest bıraktı; okkalı bir zam yedik ülke olarak. Hatırlayın...

Akaryakıt zammına ilaveten dövizdeki artış marketlerdeki tüm ürünlerin pahalı olmasına neden olacak. Ekonomi Bakanlığı tarafından piyasalar sıkı denetlenmesi gerekiyor. Marketlerin fırsatçılık yapmasının engellenmesi gerekiyor. Ne yazık ki tüm marketler yapmasa da birçok market sahibi stokçuluktan ciddi kar elde ediyor. Tüccarlar deseniz aman tanrım. Pahalılıkta asıl yılanın başı tüccarlar; onlarda stokçuluk mantığıyla çalışıyorlar ve tüm bu yapı pahalılık söz konusu oldu mu ciddi karlar elde ediyorlar.

En basit örneği verecek olursak, bir paket pirinç rekabet yoksa 70 liradan satılabiliyor ama raflara dört-beş çeşit başka marka pirinç girdiği anda bir bakıyorsunuz bir düşmede beş lira düşebiliyor pirincin fiyatı. Siz tüccarın karını varın bu basit örnekten anlayın. Demek ki isteseler gıda fiyatlarında ciddi indirime gidebilirler. Verdiğim bu örnek tüm gıda çeşitleri için geçerli.

Kıbrıs Türkü adeta çaresizliği oynuyor. Üniversite mezunu onlarca yüzlerce genç Rum tarafındaki otellerde garsonluk yapmak zorunda kalıyor. İki eşit egemen devlet olmadığımız buradan anlaşılabilir. Üniversite mezunu gençler, sırf maaşı daha iyi diye Rum tarafındaki birçok sektörde çalışmak durumunda kalıyor. 1500 Euro maaş alacak getirip Türk tarafında bozuğunda iyi bir para geçecek eline. Gençlerde haklı, çünkü başka çareleri kalmadı geçinmek için.

İnsanlar artık market alışverişi ve benzin için çalışıyorlar.

Devletin sağlam bir döviz girdisi var. Bu nedenle devlet hep artıda. Hükümetin piyasaları denetlemekle piyasaları ucuzlatması pek kolay görünmüyor. Serbest piyasaya müdahale edilmesi gerekiyor. Serbest piyasaya müdahale edilmediği için hükümetin yayımladığı sebze ve meyve fiyatlarının kimseye bir faydası yok. Hükümet elma 25 liradır dese dahi toptancı ve perakendeci arasındaki denge farklı kuruluyor ve daha pahalıya satılıyor. Bir başka deyişle hükümetin her hafta yayımladığı sebze ve meyve fiyatlarının bir anlamı olmuyor böyle olunca.

Yani hükümet toptancıya ya da marketçiye şu ürünleri şu kadardan satacaksın dememesinden dolayı herkes istediği fiyatı uyguluyor.

Bunun bir örneği hemen yanı başımızda Rum tarafında var. Rum yönetimi ürünlerle ilgili bir fiyat ve bir averaj karlılık yayınlıyor. Bunun üzerine çıkmasına izin vermiyor. Bu nedenle yayınlanan rakamlar tüketiciyi koruyor. Benzer bir uygulamanın KKTC için de olması gerekiyor. Devlet temel tüketim maddelerinde karlılık oranını belirleyebilir. Böylelikle yapılan artışların ucu bucağı olmak yerine belli bir karlılıkla satış sağlanabilir.

Tasarruf elbette yapılacak ama asıl mesele piyasaları ucuzlatmak, piyasalar ucuzlarsa vatandaşın alım gücü doğal olarak yükselir. Piyasalar ucuzlamazsa ve diğer yandan zamlarda peyda olur işte o zaman ödenemeyen hayat pahalılığı verilmeyen asgari ücret artışları ile baş başa kalırız.

*****************

Günün Sözü

"Kadınların haklarını yerine getirme hususunda Allah'tan korkunuz! Zira siz onları Allah'ın bir emaneti olarak aldınız."

Hz Muhammed SAV