Bir matematik kitabından bir gelecek yaratan öğretmen: Salih Coşar

Bir ders kitabı bazen bir toplumun düşünme biçimini değiştirir

Bir Matematik Kitabıyla Başlayan Yol

Bazen bir toplumun kaderi büyük meydanlarda yapılan konuşmalarla değil,
sessiz bir sınıfta yazılan bir ders kitabıyla değişir.

Bir öğretmen kalemi eline alır, birkaç sayfa yazar…
Ama o sayfalar yıllar boyunca yüzlerce öğrencinin zihninde yeni düşünceler doğurur.

Bugün ebediyete uğurladığımız Salih Coşar, benim için tam da böyle bir insandı.

Kıbrıs Türk toplumunun siyasi hayatında önemli görevler üstlenmiş bir devlet insanıydı. Ama benim hafızamda o, her şeyden önce bir öğretmen, bir matematikçi ve bir eğitim öncüsü olarak yer etti.

1938 yılında Baf’ta doğdu.

Akdeniz’in o eski kasabalarından birinde başlayan hayat yolculuğu onu İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Matematik Bölümü’ne götürdü. Ardından bir süre Amerika Birleşik Devletleri’nde eğitim programlarına katıldı.

Dünyadaki Değişim ve Kıbrıs’ta Bir Eğitim Hamlesi

Dünya o sırada büyük bir kırılmanın içindeydi.

1957’de Sovyetler Birliği’nin Sputnik uydusunu uzaya göndermesi, yalnızca bilim tarihinde değil, eğitim tarihinde de önemli bir dönüm noktası oldu. Bu gelişme “Sputnik Krizi” olarak anıldı ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde eğitim sistemi yeniden sorgulanmaya başlandı.

Bu sorgulamanın merkezinde ise matematik eğitimi vardı.

1957’de başlayan tartışmalar, 1960–1968 yılları arasında “New Math Movement” olarak bilinen modern matematik reformuna dönüştü. Matematiğin yapısal boyutları, kümeler, ilişkiler ve soyut düşünme becerileri eğitim programlarının merkezine alınmaya başladı.

İşte Salih Coşar bu tartışmaların yaşandığı dönemde Amerika’daydı.

Orada ortaya çıkan yeni matematik anlayışını yakından izledi.

Kıbrıs’a döndüğünde ise önemli bir adım attı.

1974 öncesinin zor koşulları içinde, imkânları sınırlı ama iradesi güçlü bir toplumun eğitim hayatına katkı sunmak için Maarif Dairesi öncülüğünde ortaokullar için “Modern Matematik” kitaplarını yazdı, hazırladı ve öğrencilerin kullanımına sundu.

Bu kitaplar o dönemde ortak matematik ders kitapları olarak bütün okullarda okutuldu.

Ben de ortaokul yıllarım boyunca orta birden orta sona kadar Salih Coşar’ın yazdığı o kitaplarla matematik öğrendim.

Bugün geriye dönüp baktığımda bunun ne kadar önemli bir adım olduğunu daha iyi anlıyorum.

Çünkü o yıllarda Kıbrıs Türk toplumu yalnızca siyasi ve ekonomik zorluklarla değil, aynı zamanda kendi eğitim sistemini kurma mücadelesiyle karşı karşıyaydı.

Böyle bir dönemde bir matematikçinin çıkıp dünyadaki yeni tartışmaları takip ederek kendi ders kitaplarını yazması, yalnızca pedagojik bir girişim değildi.

Bu aynı zamanda cesaretin ve özgüvenin bir ifadesiydi.

Salih Coşar’ın bu cesur girişimi yalnızca matematik kitaplarının yazılmasıyla sınırlı kalmadı. Aynı zamanda Kıbrıs coğrafyası, Kıbrıs tarihi ve farklı ders alanlarında yerel ihtiyaçlara uygun kitapların yazılmasının da önünü açtı.

Böylece bu toplumun kendi ihtiyaçları doğrultusunda, kendi koşullarına uygun eğitim kaynakları üretme iradesi güç kazanmaya başladı.

Bir Matematik Kitabı Bir Toplumun Düşünme Biçimini Değiştirebilir

Salih Coşar’ın bu tavrı benim için her zaman ilham verici olmuştur.

Belki de bu yüzden yıllar sonra ben de eğitim alanında yazmaya yöneldim. Eğitim politikaları, araştırma yöntemleri ve öğretmen eğitimi üzerine birçok kitap ve çalışma kaleme aldım. Ancak özellikle matematik eğitimi alanındaki çalışmaların benim için ayrı bir yeri oldu.

1996 yılında ODTÜ’de değerli meslektaşım Ülkü Doğancıoğlu ile birlikte, okul öncesi, ilkokul ve ortaokul düzeylerini kapsayan “Matematik Gezegeni” adlı matematik kitapları serisini yazdık.

Ayrıca “Yaşam ve Matematik” ve “Doğanın Matematiği” gibi matematiği günlük hayatın içinde düşünmeye davet eden kitapları da yazmış olduk.

Bu kitaplar bugün hâlâ güncellenerek okutulmaya devam ediyor.

Bu girişimlerin önemi yalnızca yazılan kitaplarda değildir.

Önemli olan şudur:

Bir insanın cesareti, başka insanların yürüyebileceği bir yol açar.
Bir öğretmenin attığı adım, başka kuşaklara ilham verir.

Salih Coşar’ın yaptığı tam da buydu.

Zor zamanlarda, küçük bir toplumun içinde,
bir matematik kitabının bir toplumun düşünme biçimini değiştirebileceğine inanan bir öğretmendi.

Bugün ise o cesaretin ne kadar değerli olduğunu çok daha iyi anlıyoruz.

Çünkü artık biliyoruz ki toplumların gücü yalnızca nüfuslarıyla değil;
üretebildikleri bilgiyle, geliştirebildikleri düşünceyle ve yetiştirebildikleri insan gücüyle ölçülüyor.

Evrensel bilgiyi almak, onu anlamak ve kendi toplumumuzun ihtiyaçlarına uygun biçimde yeniden üretmek zorundayız.

Kıbrıs Türk toplumunun geleceği de tam burada yatıyor:
kendimize inanmakta, cesaret göstermekte ve “biz de yapabiliriz” diyebilmekte.

Çünkü bazen bir toplumun kaderi büyük nutuklarla değil,
sessizce yazılmış bir ders kitabıyla değişir.

Ve bazen bir öğretmenin kalemi,
yalnızca bir kitabı değil,
bir toplumun düşünme cesaretini yazar.

Bugün ebediyete uğurladığımız Salih Coşar’ı anarken,
onun ardında bıraktığı en büyük mirasın
yazdığı kitaplar kadar
o kitapların temsil ettiği üretme cesareti olduğunu düşünüyorum.

Rahmetli Salih Coşar’a Allah’tan rahmet,
başta ailesi olmak üzere tüm sevenlerine,
Kıbrıs Türk toplumuna ve eğitim camiasına başsağlığı ve sabırlar diliyorum.

Bir öğretmenin yazdığı bazı kitaplar kapanır; ama açtıkları gelecek kapanmaz.