LÛLÛ'NUN UÇUŞU

Prof. Dr. Mehmet ÇAĞLAR
chaglarm@yahoo.co.uk
Prof. Dr. Mehmet ÇAĞLAR

Öğrenciler öğreniyor, peki okullar öğreniyor mu? (3/4)

Yayın Tarihi: 19/11/26 08:10
okuma süresi: 8 dak.

BİR ÇOCUK GERİDE KALIRSA, GELECEK YARIM KALIR

Öğrenciler Öğreniyor, Peki Okullar Öğreniyor mu? 

Prof. Dr. Mehmet Çağlar

Eğitimde eşitsizliği azaltmak, çocukların farklılıklarını gözetmek ve herkesin öğrenme hakkını güvence altına almak istiyoruz.

Peki bütün bunları gerçekleştirecek okullar nasıl olmalıdır?

Çünkü eğitimde dönüşüm yalnızca yeni programlar hazırlamakla, ders kitaplarını değiştirmekle veya sınıfları teknolojik araçlarla donatmakla gerçekleşmez.

Asıl dönüşüm, okulların düşünme, öğrenme ve çalışma kültüründe yaşanmalıdır.

Eğitim sistemindeki en büyük çelişkilerden biri de burada ortaya çıkıyor.

Öğrencilerden sürekli öğrenmelerini bekliyoruz.

Öğretmenlerden kendilerini geliştirmelerini, yeni yöntemler kullanmalarını, değişen dünyaya uyum sağlamalarını istiyoruz.

Peki aynı beklentiyi okullara ve eğitim yöneticilerine yöneltiyor muyuz?

Bir okul kendi yanlışlarını görebiliyor mu?

Başarısız uygulamalarını sorgulayabiliyor mu?

Öğretmenlerinin deneyimlerinden, öğrencilerinin düşüncelerinden, ailelerin beklentilerinden öğrenebiliyor mu?

Yoksa yıllardır aynı yöntemleri uygulayıp farklı sonuçlar elde etmeyi mi bekliyor?

Öğrenciler öğreniyor. Peki okullarımız öğreniyor mu?

Öğrenen okul, yaşayan bir topluluktur

Eğitim yönetimi alanında önemli bir kavram vardır: Öğrenen örgüt.

Öğrenen okul, yalnızca öğrencilerin bilgi edindiği bir bina değildir.

Öğretmenlerin birlikte düşündüğü, deneyimlerini paylaştığı, yöneticilerin eleştiriye açık olduğu, sorunların gizlenmek yerine tartışıldığı ve elde edilen verilerin gerçek iyileştirmelere dönüştürüldüğü canlı bir topluluktur.

Böyle bir okulda öğretmen yalnızca müfredatı uygulayan kişi değildir. Öğrenme süreçlerini araştıran, sorgulayan ve geliştiren bir eğitim profesyonelidir.

Okul müdürü yalnızca idari işleri yürüten kişi değildir. Ortak bir öğrenme kültürünün oluşmasını sağlayan liderdir.

Öğrenciler de yalnızca kendilerine sunulan bilgileri alan bireyler değildir. Öğrenme sürecinin etkin katılımcılarıdır.

Öğrenen okulda değişim yalnızca çocuktan beklenmez.

Öğretmen değişir.

Yönetici değişir.

Okulun kültürü değişir.

Ve kurum kendi deneyimlerinden öğrenerek sürekli gelişir.

Örneğin bir okulda öğrencilerin matematik başarısı düşüyorsa, yapılması gereken yalnızca daha fazla sınav uygulamak değildir.

Öğrencilerin hangi kavramlarda zorlandığını, kullanılan öğretim yöntemlerinin ne ölçüde etkili olduğunu, aile ve çevre koşullarının öğrenmeyi nasıl etkilediğini birlikte araştırmak gerekir.

Öğretmenlerin deneyim paylaşması, ortak çözüm önerileri geliştirmesi ve uygulamaların sonuçlarını değerlendirmesi gerekir.

İşte kurumsal öğrenme budur.

Verileri yalnızca dosyalamak değil, onları anlamlı kararlara dönüştürmektir.

Sorunları gizlemek değil, birlikte çözmektir.

Başarısızlığı kişilerin üzerine yıkmak değil, sistemin kendisini geliştirmektir.

Çünkü bir okul kendi hatalarından öğrenmiyorsa, öğrencilerine öğrenmenin değerini nasıl anlatabilir?

Yönetmek mi, öğrenmeye liderlik etmek mi?

Eğitimde dönüşümün en önemli unsurlarından biri liderliktir.

Geleneksel okul yönetimi anlayışında yöneticilik çoğu zaman kuralları uygulamak, düzeni sağlamak, denetlemek ve rapor hazırlamakla özdeşleştirilmiştir.

Elbette kurumların kurallara, işleyişe ve hesap verebilirliğe ihtiyacı vardır.

Ancak iyi yönetilen bir okul ile öğrencilerin iyi öğrendiği bir okul her zaman aynı şey değildir.

Bir okulun bütün evrakları eksiksiz olabilir. Ders programları zamanında hazırlanabilir. Toplantılar düzenli yapılabilir. Sınav sonuçları tablolar hâlinde raporlanabilir.

Fakat bütün bunlar, o okulda her çocuğun gerçekten öğrendiğini göstermez.

Çağdaş öğretimsel liderliğin temelinde, öğrenmenin niteliğini geliştirme sorumluluğu bulunur.

Gerçek bir eğitim lideri yalnızca "Öğretmenler derslerini zamanında yapıyor mu?" diye sormaz.

"Öğrenciler ne öğreniyor, nerede zorlanıyor, öğretmenler hangi desteğe ihtiyaç duyuyor?" sorularını da sorar.

Bir öğrenci öğrenemediğinde ilk tepkisi suçlu aramak olmaz. Öğrenme engellerini anlamaya ve ortadan kaldırmaya çalışır.

Öğretmenlerin birlikte çalışmasını destekler. Mesleki gelişim fırsatları yaratır. Eleştiriye açık bir okul iklimi oluşturur. Başarıyı yalnızca sınav ortalamalarıyla değil, her çocuğun kendi öğrenme yolculuğunda gösterdiği gelişmeyle de değerlendirir.

Burada çok temel bir ayrım vardır:

Yöneticilik mevcut düzeni sürdürebilir. Liderlik ise o düzenin neden, nasıl ve kimin için değişmesi gerektiğini sorgulayabilmelidir.

Eğitimde dönüşüm bir kişinin eseri değildir

Öğretimsel liderlik, bütün kararların tek bir yöneticide toplandığı bir anlayış değildir.

Tam tersine, öğretmenlerin bilgi ve deneyimlerinden yararlanmayı, ortak sorumluluk geliştirmeyi ve kurumun kolektif öğrenme kapasitesini güçlendirmeyi gerektirir.

Bir okulda öğretmenlerin düşünceleri önemsenmiyorsa, eleştiri tehdit olarak görülüyorsa, öğrencilerin ve ailelerin görüşlerine değer verilmiyorsa, gerçek bir öğrenme kültüründen söz etmek güçtür.

Çünkü öğrenme güven gerektirir.

İnsanların hata yapmaktan korkmadığı, farklı düşüncelerini ifade edebildiği, birbirinden öğrenebildiği bir ortam gerektirir.

Bu nedenle okulda demokratik katılım yalnızca yönetimsel bir tercih değildir. Aynı zamanda kurumsal öğrenmenin de koşullarından biridir.

Öğretmenlerin birlikte planlama yaptığı, uygulamaları değerlendirdiği, birbirlerinin deneyimlerinden yararlandığı okullarda bilgi yalnızca bireylerin zihninde kalmaz; kurumun ortak birikimine dönüşür.

Böyle bir ortamda okul müdürünün başarısı, bütün sorunları tek başına çözmesinde değil, sorunların birlikte çözülebileceği bir örgüt kültürü oluşturmasındadır.

Öğrenen okul, öğrenen toplumun başlangıcıdır

Bir toplumun öğrenme kapasitesi, yalnızca eğitimli bireylerinin sayısıyla açıklanamaz.

O bireylerin bilgiyi nasıl paylaştığı, sorunları nasıl tartıştığı, farklı düşüncelere nasıl yaklaştığı ve ortak çözümler üretip üretemediği de önemlidir.

Okullarda çocuklara soru sormayı öğretirken öğretmenlerin soru sormasını engelliyorsak bir çelişki yaşıyoruz demektir.

Öğrencilerden eleştirel düşünmelerini beklerken yöneticilerin eleştiriye kapalı olmasını doğal karşılıyorsak yine aynı çelişkinin içindeyiz.

Eğitimde gerçek dönüşüm, söylediklerimizle yaptıklarımız arasındaki bu mesafeyi kapatabilmekten geçer.

Kapsayıcı bir okul, yalnızca öğrencilerinin farklılıklarını değil, öğretmenlerinin farklı düşüncelerini de değerli görmelidir.

Demokratik bir okul, demokrasiyi yalnızca anlatmamalı; kendi gündelik yaşamında da uygulamalıdır.

Öğrenen bir toplum istiyorsak, önce öğrenen okullar oluşturmalıyız.

Çünkü yarının dünyasını değiştirecek insanlar, bugünün okullarında yetişiyor.

Ancak dünya hızla değişirken okulların önünde yeni sorular da beliriyor.

Bunların başında yapay zekâ geliyor.

Peki makineler giderek daha fazla bilgi üretirken, insanın hangi yeteneklerini geliştirmeliyiz?

Ve hepsinden önemlisi, daha akıllı makinelerle daha insanca bir dünya kurmak mümkün mü?

Yarın: Daha akıllı makineler mi, daha bilge insanlar mı?

Kaynaklar: UNESCO, Reimagining Our Futures Together (2021); eğitim yönetiminde öğrenen örgüt, örgütsel öğrenme ve öğretimsel liderlik yaklaşımları.


Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Kıbrıs Postası’nın editöryal politikasını yansıtmayabilir.
#mesajınızvar
Levent ÖZADAM'dan
#mesajınızvar
Gözden Kaçmadı
#gozdenkacmadi

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.